Bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trong kỷ nguyên số

Sự bùng nổ của thương mại điện tử, mạng xã hội và các nền tảng số đang mở ra những cơ hội chưa từng có cho phát triển kinh tế số. Tuy nhiên, đi cùng với đó là sự gia tăng của các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ với phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, phức tạp. Trước tình hình đó, các cấp, ngành trên địa bàn tỉnh đã vào cuộc quyết liệt, kiên quyết đấu tranh chống hàng giả, hàng nhái, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, góp phần vào sự phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.

Lực lượng quản lý thị trường tăng cường kiểm tra nhằm ngăn chặn kịp thời hàng hoá vi phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Trong giai đoạn phát triển hiện nay, sở hữu trí tuệ không còn là khái niệm chỉ dành riêng cho các nhà sáng chế hay doanh nghiệp lớn. Mỗi nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp, tác phẩm văn học nghệ thuật, phần mềm máy tính hay sản phẩm sáng tạo đều là kết quả của quá trình đầu tư chất xám, thời gian và nguồn lực. Giá trị của những tài sản vô hình ấy ngày càng trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, địa phương và cả nền kinh tế.

Tuy nhiên, cùng với tốc độ phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ cũng đang dịch chuyển nhanh từ môi trường truyền thống sang không gian mạng. Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh và vài thao tác đơn giản, các đối tượng vi phạm có thể quảng cáo, giao dịch, phân phối hàng giả, hàng nhái hoặc phát tán các sản phẩm vi phạm bản quyền đến hàng nghìn người tiêu dùng trong thời gian ngắn.

Trong đó, nhiều đối tượng đã lợi dụng tính ẩn danh của môi trường mạng để sử dụng tài khoản ảo, thay đổi liên tục thông tin liên hệ, địa điểm giao dịch hoặc thực hiện các giao dịch trực tuyến không để lại nhiều dấu vết. Điều đó khiến việc xác minh danh tính, thu thập chứng cứ điện tử và xử lý vi phạm gặp không ít khó khăn.

Nhận diện rõ những thách thức đó, thực hiện Công điện số 38/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, tỉnh Phú Thọ đã nhanh chóng vào cuộc với quyết tâm cao và những giải pháp đồng bộ. Chỉ trong tháng 5/2026, UBND tỉnh đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, thành lập Tổ công tác liên ngành, xây dựng kế hoạch đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đến năm 2030.

Từ cấp tỉnh đến cơ sở, các ngành chức năng đã đồng loạt triển khai các đợt cao điểm kiểm tra, rà soát trên các tuyến, địa bàn trọng điểm cũng như trên môi trường số. Lực lượng công an, quản lý thị trường, khoa học và công nghệ, nông nghiệp và môi trường, văn hóa - thể thao và du lịch tăng cường phối hợp, chủ động nắm tình hình, kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm.

Đến hết tháng 5/2026, các lực lượng chức năng trên địa bàn tỉnh đã phát hiện và xử lý 27 vụ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ liên quan đến nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý và bản quyền; xử lý 27 đối tượng vi phạm; tổng số tiền xử phạt hành chính đạt 223,5 triệu đồng. So với cùng kỳ năm 2025, số vụ việc phát hiện và xử lý tăng 540%; số đối tượng bị xử lý tăng 540%; tổng số tiền xử phạt tăng hơn 300%; trị giá hàng hóa vi phạm tăng trên 255%.

Mỗi người dân cần nâng cao ý thức lựa chọn hàng hóa chính hãng, nói không với hàng giả, hàng nhái, sản phẩm vi phạm bản quyền.

Theo đồng chí Nguyễn Bình Khiêm - Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ, nhằm ngăn chặn vi phạm về quyền sở hữu trí tuệ, hiện nay, công tác phối hợp liên ngành ngày càng chặt chẽ; cơ chế trao đổi thông tin được duy trì thường xuyên; việc kiểm tra, giám sát hoạt động kinh doanh trên môi trường mạng được chú trọng hơn trước. Đây chính là những nền tảng quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong bối cảnh các hành vi vi phạm ngày càng có xu hướng dịch chuyển lên không gian số.

Mặc dù công tác đấu tranh chống hàng giả, hàng nhái, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ thời gian qua đạt nhiều kết quả tích cực, song, cuộc chiến này vẫn còn nhiều thách thức phía trước. Việc giám định, xác định yếu tố vi phạm quyền sở hữu trí tuệ đối với nhiều vụ việc còn mất nhiều thời gian. Hoạt động thu thập, bảo quản chứng cứ điện tử chưa thực sự thuận lợi...

Chính vì vậy, bên cạnh sự vào cuộc của các cơ quan chức năng, mỗi người dân cần nâng cao ý thức lựa chọn hàng hóa chính hãng, nói không với hàng giả, hàng nhái, sản phẩm vi phạm bản quyền. Mỗi doanh nghiệp cần chủ động đăng ký bảo hộ tài sản trí tuệ, ứng dụng các giải pháp công nghệ để bảo vệ thương hiệu và sản phẩm của mình.

Mỗi tổ chức, cá nhân hoạt động trên môi trường số cần nhận thức rõ rằng việc tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là thước đo của văn hóa kinh doanh và trách nhiệm xã hội. Đó chính là điều kiện tiên quyết để xây dựng một môi trường kinh doanh minh bạch, hiện đại và phát triển bền vững.

Lê Minh