Đại đoàn kết trở thành “năng lực phát triển quốc gia”

Trong bài phát biểu tại Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026–2031, Tổng Bí thư, Chủ tịch Nước Tô Lâm đã nhấn mạnh một thông điệp rất quan trọng: trong kỷ nguyên mới, đại đoàn kết toàn dân tộc không chỉ là truyền thống quý báu, mà còn là năng lực phát triển quốc gia. Đó là năng lực quy tụ lòng dân, tạo đồng thuận xã hội, giải phóng sức sáng tạo, khơi thông nguồn lực và đưa đất nước vững bước tới mục tiêu phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu chỉ đạo Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI. Ảnh chinhphu.vn

Lịch sử Việt Nam đã nhiều lần chứng minh, khi lòng dân quy tụ, ý chí toàn dân thống nhất, dân tộc ta có thể vượt qua những thử thách tưởng như không thể vượt qua. Từ Cách mạng Tháng Tám, các cuộc kháng chiến bảo vệ Tổ quốc đến công cuộc đổi mới và hội nhập hôm nay, mọi thắng lợi lớn lao đều bắt nguồn từ sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng và sức mạnh vô địch của Nhân dân.

Điểm mới rất đáng chú ý trong bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch Nước Tô Lâm là đại đoàn kết không chỉ được nhìn nhận như một giá trị truyền thống, một cội nguồn sức mạnh tinh thần, mà được đặt trong tư duy phát triển hiện đại. Đại đoàn kết trong kỷ nguyên mới là sức mạnh để khơi thông nguồn lực, giải phóng sức sáng tạo, tạo đồng thuận xã hội, củng cố niềm tin và bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa. Nói cách khác, đoàn kết không chỉ giúp dân tộc ta vượt qua chiến tranh, nghèo đói, bao vây, cấm vận mà còn là điều kiện để đất nước phát triển nhanh hơn, bền vững hơn, nhân văn hơn trong bối cảnh mới.

Một quốc gia muốn phát triển cần vốn, công nghệ, hạ tầng, nhân lực và thể chế. Nhưng để phát triển bền vững, quốc gia ấy còn cần một nền tảng sâu xa hơn, đó là: niềm tin xã hội. Niềm tin ấy được tạo nên từ cảm giác người dân được lắng nghe, được tôn trọng, được bảo vệ, được tham gia và được thụ hưởng. Khi dân tin, dân sẽ đồng hành. Khi dân đồng hành, nguồn lực xã hội sẽ được khơi thông. Khi người dân cảm thấy mình là chủ thể của công cuộc phát triển, sức sáng tạo trong xã hội sẽ được giải phóng. Vì vậy, đại đoàn kết chính là một dạng “vốn xã hội” đặc biệt, là nguồn lực mềm nhưng có sức mạnh rất lớn trong tiến trình phát triển đất nước.

Trong xã hội hiện đại, đoàn kết không thể được hiểu là mọi người phải nghĩ giống nhau, nói giống nhau hay hành động giống nhau. Xã hội càng phát triển, lợi ích, nhu cầu, nghề nghiệp, không gian sống, phương thức lao động và cách tiếp cận thông tin của người dân càng đa dạng. Bên cạnh khu dân cư truyền thống, còn có khu công nghiệp, khu nhà trọ công nhân, cộng đồng nghề nghiệp, hiệp hội doanh nghiệp, không gian mạng, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài và nhiều nhóm xã hội mới. Bởi vậy, đoàn kết trong kỷ nguyên mới phải là khả năng tìm được điểm chung trong sự khác biệt, điều hòa lợi ích và quy tụ mọi người Việt Nam yêu nước quanh mục tiêu chung của quốc gia - dân tộc.

Bài phát biểu đã nêu rõ một cách tiếp cận rất hiện đại: đoàn kết là biết tôn trọng những khác biệt hợp pháp, chính đáng; giải quyết hài hòa lợi ích; lấy mục tiêu chung của quốc gia - dân tộc làm điểm tương đồng; lấy khát vọng xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc làm ngọn cờ quy tụ. Đây là cách hiểu sâu sắc, phù hợp với một xã hội đang chuyển động nhanh, nơi sự đa dạng không phải là điều phải lo ngại nếu chúng ta có đủ bản lĩnh, cơ chế và văn hóa đối thoại để biến sự đa dạng ấy thành sức mạnh.

Đồng thuận xã hội cũng phải được hiểu một cách thực chất hơn. Đồng thuận không phải là sự im lặng hình thức. Đồng thuận bền vững phải được xây dựng trên nền tảng dân chủ, lắng nghe, đối thoại, minh bạch và trách nhiệm giải trình. Đặc biệt, không được để ý kiến chính đáng của Nhân dân rơi vào im lặng. Bởi mỗi ý kiến từ đời sống có thể là một bức xúc cần tháo gỡ, một bất cập chính sách cần điều chỉnh, một nguy cơ xã hội cần nhận diện sớm, hoặc một sáng kiến có thể làm cho công việc chung tốt hơn.

Khi người dân thấy tiếng nói của mình được trân trọng, kiến nghị của mình được phản hồi, quyền lợi chính đáng của mình được bảo vệ, niềm tin xã hội sẽ được củng cố. Vì vậy, lắng nghe dân không chỉ là tiếp nhận ý kiến mà còn là phản hồi, giải trình, xử lý và theo đến cùng kết quả. Đó là yêu cầu của dân chủ thực chất, của đạo đức công vụ và của quản trị quốc gia hiện đại.

Nếu đại đoàn kết là năng lực phát triển quốc gia, thì Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là một thiết chế quan trọng để tổ chức, nuôi dưỡng và phát huy năng lực ấy. Trong bài phát biểu, Tổng Bí thư, Chủ tịch Nước Tô Lâm xác định rất rõ vai trò của Mặt trận: là nơi hội tụ lòng dân, phản ánh ý dân, bảo vệ lợi ích chính đáng của dân, kết nối sức dân và phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Điều đó đòi hỏi Mặt trận phải đổi mới mạnh mẽ hơn, thực chất hơn, hiện đại hơn, để thực sự là cầu nối tin cậy giữa Đảng, Nhà nước với Nhân dân.

Mặt trận trong kỷ nguyên mới không thể chỉ vận động bằng hội nghị, văn bản, khẩu hiệu, mà phải bằng đối thoại, thuyết phục, lợi ích thiết thực, sự gương mẫu và kết quả cụ thể. Mỗi phong trào, cuộc vận động cần chuyển từ phát động chung sang tổ chức thực hiện cụ thể; từ hình thức sang thực chất; từ khẩu hiệu sang kết quả. Mặt trận vừa phải đưa chủ trương đúng của Đảng, chính sách đúng của Nhà nước đến với Nhân dân, vừa phải đưa tiếng nói, nguyện vọng, sáng kiến và bức xúc chính đáng của Nhân dân đến với Đảng, Nhà nước. Đó là vai trò hai chiều rất quan trọng, làm cho chủ trương, chính sách bám rễ sâu hơn vào đời sống và làm cho đời sống của Nhân dân được phản ánh đầy đủ hơn trong quá trình hoạch định chính sách.

Trong kỷ nguyên số, Mặt trận cũng cần hiện đại hóa phương thức hoạt động. Chuyển đổi số giúp Mặt trận gần dân hơn, nghe dân rộng hơn, phản hồi dân nhanh hơn và giám sát việc giải quyết kiến nghị của dân minh bạch hơn. Những gợi mở như Cổng Mặt trận số 24/7, “Tháng nghe dân nói”, Bộ chỉ số niềm tin xã hội cấp tỉnh là các định hướng quan trọng để Mặt trận bắt nhịp với đời sống mới. Trong thời đại mạng xã hội, tiếng nói của người dân có thể xuất hiện ở rất nhiều không gian khác nhau; nếu không có phương thức lắng nghe mới, Mặt trận sẽ khó nắm bắt kịp thời những chuyển động của lòng dân.

Tuy nhiên, công nghệ chỉ là công cụ. Cốt lõi của công tác Mặt trận vẫn là con người. Cán bộ Mặt trận phải gần dân, hiểu dân, có tâm với dân, có uy tín trong cộng đồng, có kỹ năng đối thoại, thuyết phục, phản biện và xử lý tình huống. Một Mặt trận hiện đại phải được xây dựng trên nền tảng của những cán bộ có bản lĩnh, có trách nhiệm, biết đi đến nơi, nghe đến cùng, nói đúng sự thật, kiến nghị đúng chỗ và theo đến cùng kết quả.

Nhìn rộng ra, bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch Nước Tô Lâm không chỉ đặt ra nhiệm vụ cho Mặt trận trong một nhiệm kỳ, mà còn gợi mở một tư duy phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới: phát triển phải dựa trên lòng dân; cải cách phải được nâng đỡ bởi niềm tin xã hội; đổi mới phải đi cùng đồng thuận; mọi thành quả cuối cùng phải hướng tới cuộc sống ấm no, hạnh phúc của Nhân dân. Khi đại đoàn kết được nâng lên thành năng lực phát triển quốc gia, mỗi người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách, mà là chủ thể tham gia kiến tạo tương lai đất nước. Mỗi cộng đồng không chỉ là nơi triển khai phong trào, mà là không gian sản sinh sáng kiến, nuôi dưỡng trách nhiệm và lan tỏa niềm tin.

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn: “Trong bầu trời không gì quý bằng Nhân dân. Trong thế giới không gì mạnh bằng lực lượng đoàn kết của Nhân dân”. Lời dạy ấy hôm nay càng có ý nghĩa sâu sắc. Đại đoàn kết không chỉ là di sản của quá khứ, mà là sức mạnh của hiện tại và chìa khóa của tương lai. Khi đoàn kết trở thành năng lực phát triển quốc gia, khi lòng dân trở thành điểm tựa của mọi quyết sách, khi niềm tin xã hội trở thành nền tảng của mọi cải cách, Việt Nam sẽ có thêm sức mạnh để bước vào kỷ nguyên mới với niềm tin, bản lĩnh và khát vọng vươn mình.

Bùi Hoài Sơn