Sáp nhập thôn, tổ dân phố - cần “thấu tình, đạt lý”

Hiện nay, toàn tỉnh Phú Thọ đang có 5.049 thôn, xóm, khu dân cư, tổ dân phố. Theo Nghị định 185/2026/NĐ-CP ngày 26/5/2026 quy định về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố và chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố thì thôn cần có trên 150 hộ, tổ dân phố cần có 300 hộ. Tuy nhiên, với những yếu tố đặc thù, đợt này toàn tỉnh sẽ sắp xếp 3.606 thôn, tổ dân phố để thành lập 1.639 thôn, tổ dân phố mới; có 83 thôn, tổ dân phố tuy chưa đạt tiêu chuẩn theo quy định nhưng do đặc thù nên sẽ không sắp xếp.

Lắng nghe ý kiến Nhân dân

Là xóm có số hộ ít nhất tỉnh, 100% là người Mường (25 hộ gia đình, 114 nhân khẩu), xóm Cò Xa sống rải rác trên các sườn núi cao, cách trở giao thông với những xóm còn lại của xã Tiền Phong. Đồng chí Đỗ Đức Thành - Phó Chủ tịch UBND xã Tiền Phong cho biết: Con đường duy nhất đến được xóm Cò Xa hiện nay là đường sông. Từ bến thuyền gần nhất ở xóm Đức Phong phải đi thuyền máy khoảng 30 phút mới đến được xóm. Chi bộ xóm có 11 đảng viên, phát huy vai trò lãnh đạo toàn diện. Xóm có đầy đủ các chi hội đoàn thể, hoạt động hiệu quả.

Điều phấn khởi là Nhân dân đoàn kết. Phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá phát triển rộng khắp, xóm không có tệ nạn xã hội. Đặc biệt, người dân chủ động, tích cực tham gia đầy đủ các hoạt động do xã tổ chức, phát động. Căn cứ thực tế đó, xã đề nghị giữ nguyên xóm Cò Xa vì những đặc thù riêng.

Nhân dân xã Lương Sơn đóng góp ý kiến về việc sáp nhập thôn, tổ dân phố.

Trong 83 thôn, tổ dân phố tuy chưa đạt tiêu chuẩn nhưng đề nghị giữ nguyên, xã Khả Cửu có số lượng xóm đề nghị giữ nguyên nhiều nhất. Xã có 12 khu không sáp nhập, trong đó có những khu như khu Vì chỉ có 65 hộ, khu Sinh Tàn có 78 hộ... Đây đều là các khu đặc biệt khó khăn, vị trí biệt lập cách xa khu khác, diện tích tự nhiên rộng, dân cư phân bố rải rác không tập trung, 100% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số.

Một số xã như Mai Châu, Trung Sơn có 8 xóm không sáp nhập do có các yếu tố đặc thù: địa hình chia cắt phức tạp; địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số; diện tích rộng, giao thông đi lại khó khăn...

Ở các phường, có 2 khu không sáp nhập đều thuộc phường Thanh Miếu là khu 4 Sông Lô (sau sắp xếp đổi tên thành tổ dân phố Tân Thịnh) và khu 13 Thanh Miếu (sau sắp xếp đổi tên thành tổ dân phố Việt Yên). Cả 2 khu này đều đang có các dự án nhà ở xã hội, khu đô thị quy mô lớn dự kiến sẽ hoàn thành và đưa vào sử dụng trong năm 2027, quy mô dân số giai đoạn 2026-2027 sẽ tăng mạnh nên việc giữ nguyên 2 khu này cũng được đánh giá là hợp lý.

Thực tế cho thấy 83 thôn, tổ dân phố thuộc diện sắp xếp nhưng đề nghị không sắp xếp đều có yếu tố đặc thù. Việc giữ nguyên nhằm đảm bảo tính ổn định đời sống Nhân dân, quốc phòng, văn hóa và quản trị cộng đồng.

Tuân thủ quy định pháp luật

Việc chuẩn bị và thực hiện các bước trong lộ trình sáp nhập thôn, tổ dân phố tại các xã, phường trong tháng 6 cao điểm vừa qua đã cho thấy các địa phương đã tuân thủ đúng quy định của pháp luật, các văn bản hướng dẫn; bảo đảm dân chủ, công khai, minh bạch. Việc sáp nhập đã kế thừa và phát huy các giá trị lịch sử, văn hóa, phong tục, tập quán tốt đẹp, phù hợp với điều kiện tự nhiên, đặc điểm địa bàn, quy mô dân cư và điều kiện kinh tế - xã hội của địa phương. Bảo đảm các điều kiện thiết yếu phục vụ tổ chức và hoạt động của cộng đồng dân cư.

Cử tri xã Nật Sơn bỏ phiếu đóng góp ý kiến về việc sáp nhập thôn, tổ dân phố.

Qua rà soát và báo cáo của 148 xã, phường, có 141 xã, phường thực hiện sắp xếp thôn, tổ dân phố; 7 xã không thực hiện sắp xếp, do các thôn đã đạt đủ tiêu chuẩn về số hộ gia đình theo quy định (4 xã không thực hiện sắp xếp, nhưng thực hiện đổi tên; 3 xã không thực hiện sắp xếp, không thực hiện đổi tên).

Có 33 thôn, tổ dân phố sắp xếp nhưng chưa đạt tiêu chuẩn theo quy định. Lý do chủ yếu vì các thôn, tổ dân phố này có yếu tố đặc thù về vị trí địa lý, địa hình chia cắt phức tạp, giao thông đi lại khó khăn, dân cư sinh sống phân tán, phong tục, tập quán... hoặc không có phương án tối ưu nào khác để thực hiện sắp xếp.

Việc đặt tên, đổi tên thôn, tổ dân phố (do sắp xếp thôn, tổ dân phố hoặc trùng tên do sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã hoặc theo nguyện vọng của Nhân dân) được thực hiện đồng thời với quy trình thực hiện sắp xếp thôn, tổ dân phố. Theo đó, tổng số thôn, tổ dân phố dự kiến thực hiện đổi tên là 701. Trong đó, tổng số thôn, tổ dân phố đổi tên do trùng tên (do sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã năm 2025) là 406. Tổng số thôn, tổ dân phố đổi tên do chưa thống nhất về tên gọi (theo số thứ tự hoặc theo địa danh) hoặc đổi tên theo nguyện vọng của Nhân dân là 295.

Hiện nay, các xã, phường đã hoàn thành việc lấy ý kiến Nhân dân với tỷ lệ tán thành cao. HĐND các xã, phường đang tích cực hoàn thiện công tác chuẩn bị để tổ chức kỳ họp HĐND cấp xã, phường vào cuối tháng 6 và thông qua Nghị quyết về việc sáp nhập, đổi tên thôn, tổ dân phố trên địa bàn toàn tỉnh; đảm bảo đúng quy định và tiến độ theo yêu cầu.

Dương Liễu