Hành trình hồi sinh những ký ức tri ân

Tháng Bảy - tháng của những hoạt động tri ân các anh hùng liệt sĩ. Trên khắp mọi miền đất nước, những nén hương thành kính được thắp lên để tưởng nhớ những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Nhưng với nhiều gia đình, nỗi nhớ ấy vẫn chưa thể nguôi ngoai khi hình ảnh người thân chỉ còn lại trong những bức ảnh đã úa màu theo năm tháng. Từ lòng biết ơn và sự sẻ chia, anh Dương Cao Thành, ở xã Nguyệt Đức, tỉnh Phú Thọ cùng các thành viên nhóm tình nguyện Skyline đang lặng lẽ phục dựng những bức ảnh liệt sĩ, giúp ký ức về những người đã hy sinh được gìn giữ trọn vẹn hơn.

Anh Dương Cao Thành trong quá trình phục chế ảnh Mẹ Việt Nam Anh hùng và liệt sĩ.

Mỗi ngày, trong căn phòng nhỏ của mình ở thôn Đống Cao, xã Nguyệt Đức, anh Dương Cao Thành (sinh năm 1991) dành hàng giờ trước màn hình máy tính để phục dựng những bức ảnh liệt sĩ đã bạc màu theo thời gian.

Có những tấm ảnh chỉ còn vài đường nét mờ nhạt, có bức bị rách, nhòe, gần như không còn nhận rõ khuôn mặt. Từ những tư liệu ít ỏi mà gia đình còn lưu giữ, Thành cẩn trọng phục dựng từng chi tiết, chỉnh sửa từng đường nét để gương mặt của người liệt sĩ dần hiện lên rõ ràng hơn. Với anh, mỗi bức ảnh hoàn thành không chỉ là kết quả của kỹ thuật xử lý hình ảnh, mà còn là cách gìn giữ ký ức cho cả một gia đình.

Dương Cao Thành đã tự tay phục dựng nhiều bức ảnh liệt sĩ đã cũ, mờ theo thời gian.

Ít ai biết rằng, người thanh niên ấy vẫn gắn bó với chiếc xe lăn sau một biến cố về sức khỏe. Thế nhưng, điều đó chưa bao giờ làm vơi đi mong muốn được cống hiến. Năm 2021, Thành biết đến nhóm tình nguyện Skyline và quyết định đồng hành với hành trình phục dựng miễn phí ảnh Mẹ Việt Nam Anh hùng, ảnh liệt sĩ trên khắp cả nước.

Ban đầu, anh chỉ nghĩ đơn giản mình muốn làm một việc có ý nghĩa để tri ân những người đã hy sinh vì Tổ quốc. Nhưng càng gắn bó với công việc này, anh càng nhận ra việc phục dựng ảnh không chỉ là làm cho một bức ảnh cũ trở nên rõ nét hơn, mà còn là cách đánh thức những ký ức tưởng như đã ngủ quên, để mỗi lần nhìn vào bức chân dung ấy, người thân có cảm giác như người đã khuất vừa trở về.

Nhiều bức ảnh cũ, hỏng được anh Thành phục dựng rõ nét.

Bốn năm qua, Thành cùng các thành viên Skyline đã phục dựng hàng nghìn bức ảnh và trực tiếp mang những bức chân dung ấy đến trao tận tay các gia đình tại nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước. Mỗi chuyến đi là một hành trình đặc biệt, nơi những bức ảnh cũ kỹ được hồi sinh và những ký ức tưởng như đã mờ phai lại được đánh thức.

Có những cụ già lặng người thật lâu khi lần đầu tiên sau hơn nửa thế kỷ được nhìn rõ gương mặt người chồng, người anh đã hy sinh. Có những người con nay đã ngoài bảy mươi tuổi nghẹn ngào cầm trên tay bức chân dung người cha mà cả cuộc đời chỉ còn nhớ qua lời kể. Nhiều gia đình cẩn thận đặt ngay bức ảnh mới lên bàn thờ như một cách đón người thân trở về trong hình hài nguyên vẹn nhất.

Anh Dương Cao Thành cùng các thành viên nhóm Skyline chụp ảnh cùng thân nhân liệt sĩ Phan Văn Tạ, xã Tam Nông, tỉnh Phú Thọ.

Với Thành, phần thưởng lớn nhất sau mỗi bức ảnh hoàn thành không phải là lời cảm ơn hay sự ghi nhận, mà là khoảnh khắc được chứng kiến niềm xúc động của thân nhân liệt sĩ khi nhận lại chân dung người thân sau hàng chục năm chỉ còn trong ký ức. “Điều khiến tôi hạnh phúc nhất là được nhìn thấy niềm xúc động của các gia đình khi nhận lại bức ảnh. Chỉ cần họ còn nhớ đến người thân của mình qua bức ảnh ấy thì công sức mình bỏ ra đều xứng đáng.” - anh Thành chia sẻ.

Gia đình ông Đặng Minh Đức, ở thôn Yên Nội, xã Nguyệt Đức, là một trong rất nhiều gia đình đã nhận được bức ảnh do Thành phục dựng. Cha ông là liệt sĩ Đặng Trọng Thể, sau nhiều thập kỷ, bức ảnh cũ đã phai mờ, khiến con cháu không còn hình dung rõ khuôn mặt của người cha, người ông.

Ông Đặng Minh Đức, con trai liệt sĩ Đặng Trọng Thể phấn khởi khi nhận được ảnh của cha mình.

Khi nhận lại bức chân dung được phục dựng, ông Đức không giấu được sự xúc động. Ông cho biết, điều khiến ông mãn nguyện nhất là từ nay, con cháu nhiều thế hệ sẽ còn được nhìn thấy gương mặt của ông, để biết, ghi nhớ và tự hào về sự hy sinh của người đi trước.

Không ồn ào, không phô trương, suốt bốn năm qua, anh Thành và các thành viên Skyline vẫn miệt mài với công việc đặc biệt ấy. Mỗi bức ảnh được phục dựng là thêm một ký ức được gìn giữ, thêm một gia đình có cơ hội nhìn lại gương mặt người thân sau hàng chục năm xa cách.

Hành trình ấy không thể xóa đi những mất mát mà chiến tranh để lại, nhưng đã góp phần làm đầy những khoảng trống của ký ức, để hình ảnh những người đã hy sinh tiếp tục hiện diện trong mỗi mái ấm, trong ký ức của gia đình và các thế hệ mai sau. Bởi đôi khi, sự tri ân bắt đầu từ những điều rất giản dị: trả lại một khuôn mặt để ký ức về người đã khuất không bao giờ phai nhạt.

Kim Liên