Làm giàu nhờ khoa học công nghệ

Một thời chưa xa, những người làm khoa học nói chung, giới khoa học công nghệ (KHCN) nói riêng bị không ít người coi là lập dị. Trong con mắt của không ít người, đầu óc của giới khoa học chứa toàn những chuyện viển vông trên trời. Thậm chí quy kết cho họ là không trực tiếp làm ra hạt lúa, củ khoai và liệt họ vào thành phần “ăn bám xã hội”...

Thời chưa xa ấy bỗng chốc qua nhanh. Chưa bao giờ giới làm khoa học, đặc biệt là những người tài, những phát minh, sáng kiến có ích lớn cho xã hội lại được trọng vọng đến như thế. Họ được tôn vinh như những anh hùng. Kiểu như Hai Lúa sản xuất máy bay trực thăng mi ni, Tư Ngô phát minh ra máy nhổ sắn liên hoàn ở miền Tây.

Lúc này, họ được đánh giá rất đúng mức rằng, tuy không trực tiếp sản xuất ra của cải vật chất, nhưng họ lại góp phần sản xuất ra cực kỳ nhiều của cải vật chất cho xã hội.

Bà Âu Thị Kim Phượng - Giám đốc Công ty Cổ phần chế biến nông sản Minh Phúc An, xã Tam Đảo, giới thiệu với khách tham quan dây chuyền sản xuất khép kín sản phẩm OCOP 4 sao “Rượu Ba kích Tam Đảo”.

Tại sao lại nói như vậy? Thực tế đã chứng minh. Mới ngày nào quê hương 5 tấn còn là điển hình toàn quốc về năng suất lúa trên 1ha. Giờ đây, với sự góp sức của công nghệ sinh học, của quá trình hiện đại hóa nông nghiệp, việc đạt mức 10 tấn/ha là hoàn toàn bình thường.

Hoặc trước đây, với 1 sào ruộng và con trâu đi trước, cái cày theo sau, một anh lực điền khỏe mấy cũng hết cả buổi sáng mới xong; nay với sự trợ giúp của máy cày bừa liên hoàn, cũng một buổi sáng có thể làm xong phần ruộng của vài chục hộ, đã thế, đất lại được xào xáo nhuyễn hết cỡ, thuận lợi đến hết mức cho quá trình sinh trưởng của cây lúa.

Hay trong lĩnh vực điện tử. Từ chiếc ti vi to để chật cả phòng khách phải mua với giá cả cây vàng mà chỉ những nhà thật khá giả mới sắm được, nhờ công nghệ cao liên tục được cải tiến, chiếc ti vi bây giờ mỏng chưa đến 1cm, có thể gắn trên tường như một bức tranh với hình ảnh sống động, thật đến từng chi tiết.

Có thể nói, từ nhỏ như hạt lúa, củ khoai đến lớn như tàu chiến, máy bay, khoa học công nghệ đều chiếm vị trí quan trọng gần như mang tính quyết định đến sự thành công của sản phẩm với giá thành hợp lý nhất...

Điển hình như trường hợp Công ty Cổ phần chế biến nông sản Minh Phúc An, xã Tam Đảo có 3 sản phẩm được cấp chứng nhận sản phẩm OCOP cấp tỉnh hạng 4 sao, gồm rượu đông trùng hạ thảo với ba kích Tam Đảo và rượu ba kích sâm cau Tam Đảo.

Theo bà Âu Thị Kim Phượng - Giám đốc Công ty, nhận thấy nguồn dược liệu phong phú của địa phương nhiều năm nay chưa được tận dụng đúng mức, chủ yếu bản sản phẩm thô cho giá trị kinh tế thấp, Công ty đã áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật trong quá trình sản xuất chế biến; liên kết với các hộ dân, sử dụng nguồn nông sản, dược liệu sẵn có để tạo ra các sản phẩm bản địa có giá trị cao và khả năng cạnh tranh trên thị trường. Cụ thể, Công ty đã đầu tư hơn 1 tỷ đồng mua sắm máy móc, thiết bị hiện đại.

Đồng thời, áp dụng phương pháp chiết xuất thảo dược thành cao trước khi ngâm ủ rượu nhằm loại bỏ độc tố, tạp chất. Thường xuyên quan tâm, chú trọng đến chất lượng, các sản phẩm của công ty nhanh chóng được thị trường đón nhận, thu hút nhiều du khách khi đến địa phương. Năm 2025, doanh thu của Công ty vượt mốc 3 tỷ đồng, đảm bảo việc làm và thu nhập ổn định cho hàng chục lao động địa phương.

Hay như trường hợp anh Trần Duy Đoan ở xã miền núi Hải Lựu, nhờ biết áp dụng tiến bộ KHKT vào sản xuất mà anh đã biến đồng đất khô cằn đầy sỏi đá của địa phương thành một trang trại trồng nho theo hướng du lịch - sinh thái quy mô lớn nhất vùng, mang lại lợi nhuận hàng trăm triệu đồng/năm cho gia đình và công việc ổn định cho hàng chục lao động tại địa phương.

Mô hình vườn nho sinh thái kết hợp với giáo dục và du lịch trải nghiệm của gia đình anh Trần Duy Đoan, xã Hải Lựu mang lại giá trị kinh tế cao và thu hút sự quan tâm của đông đảo du khách.

Có thể nói, những năm qua, đặc biệt là thời gian gần đây, hoạt động đổi mới sáng tạo, phát triển và ứng dụng các tiến bộ khoa học công nghệ, chuyển đổi số được tỉnh đặc biệt quan tâm. Nhiều đề tài, dự án nghiên cứu, ứng dụng đã gắn với hoạt động sản xuất và đời sống, tạo ra sản phẩm mới có năng suất, chất lượng cao, nâng cao trình độ công nghệ, năng lực sản xuất và sức cạnh tranh. Giai đoạn 2021-2025, toàn tỉnh đã huy động được hơn 700 tỷ đồng (cả vốn trong và ngoài ngân sách) triển khai gần 500 nhiệm vụ khoa học công nghệ cấp quốc gia, cấp tỉnh, từ đó phục vụ đắc lực cho yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Điểm qua có thể thấy ý nghĩa và tầm quan trọng của KHCN đối với nền kinh tế. Chính vì vậy, Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về phát triển KHCN được coi là tạo tiền đề cốt lõi cho việc đưa KHCN lên một tầm cao mới nhằm phục vụ tốt hơn cho quá trình phát triển KTXH của đất nước nói chung, của Phú Thọ - một tỉnh có nhiều tiềm năng và lợi thế nói riêng.

Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị ra đời trong bối cảnh yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế đã trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Thực tiễn cho thấy, một trong những điểm nghẽn lớn nhất trước đây chính là việc KHCN chưa thực sự trở thành động lực trung tâm của phát triển; tiềm lực khoa học còn phân tán, cơ chế quản lý chậm đổi mới, mối liên kết giữa nghiên cứu, ứng dụng và thị trường chưa chặt chẽ, đội ngũ nhân lực KHCN chất lượng cao còn thiếu và chưa được đãi ngộ xứng đáng.

Nghị quyết 57 đã thẳng thắn chỉ rõ những hạn chế đó, đồng thời xác lập tư duy mới coi KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là nền tảng then chốt, là động lực chủ yếu cho phát triển nhanh và bền vững đất nước. Việc đặt KHCN vào vị trí trung tâm của chiến lược phát triển không chỉ tháo gỡ những rào cản về cơ chế, chính sách, mà còn khơi thông nguồn lực xã hội cho đầu tư nghiên cứu, ứng dụng, thương mại hóa các kết quả khoa học, đưa tri thức nhanh chóng đi vào sản xuất và đời sống.

Với tỉnh ta, Nghị quyết 57 mở ra những cơ hội rất rõ nét. Là địa phương có vị trí trung tâm vùng trung du và miền núi phía Bắc, có thế mạnh về nông nghiệp, công nghiệp chế biến, dược liệu, du lịch văn hóa - sinh thái, cùng nguồn nhân lực trẻ dồi dào, Phú Thọ có nhiều điều kiện thuận lợi để ứng dụng và phát triển KHCN.

Khi các rào cản về cơ chế được tháo gỡ, các doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ sản xuất trên địa bàn sẽ có thêm động lực đầu tư công nghệ, đổi mới quy trình, nâng cao chất lượng sản phẩm, gia tăng giá trị và sức cạnh tranh trên thị trường.

Quan trọng hơn, Nghị quyết 57 không chỉ tạo cơ hội cho những phòng thí nghiệm hay các nhà khoa học chuyên nghiệp, mà còn mở rộng cánh cửa cho người nông dân, doanh nhân, những “nhà sáng chế chân đất” mạnh dạn ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, biến ý tưởng thành sản phẩm, biến tri thức thành của cải vật chất.

Khi KHCN thực sự đi vào cuộc sống, trở thành công cụ làm giàu chính đáng, bền vững, thì khát vọng phát triển của từng địa phương, trong đó có Phú Thọ, sẽ có thêm nền tảng vững chắc để hiện thực hóa điều đó.

Quang Nam