Nghệ thuật đồng hành cùng môi trường: Hành trình tái sinh phế liệu của họa sĩ Hoàng Trúc

Với con mắt nghệ thuật và tình yêu thiên nhiên sâu sắc, họa sĩ Hoàng Trúc (phường Vĩnh Yên) đã lựa chọn những vật liệu tưởng chừng bỏ đi như mo cau, bìa carton phế liệu, mẹt tre cũ hay bao tải đay để làm nền cho các tác phẩm hội họa. Từ sự sáng tạo không ngừng nghỉ, ông đã tạo nên hàng nghìn tác phẩm mang đậm hơi thở làng quê Việt Nam, đồng thời lan tỏa thông điệp bảo vệ môi trường đến cộng đồng.

Khi mo cau và bìa carton “kể chuyện” thời đại

Không sử dụng những tấm toan trắng đắt tiền, không gian sáng tạo của họa sĩ Hoàng Trúc là nơi hội tụ của những chất liệu mộc mạc gắn bó với đời sống nông thôn. Những mảnh mo cau sạm nắng, tấm bìa carton cũ, chiếc mẹt tre đã qua sử dụng hay bao tải đay, qua bàn tay tài hoa của ông, được “hồi sinh” thành những tác phẩm nghệ thuật giàu giá trị thẩm mỹ và nhân văn.

Bước vào không gian trưng bày tranh của họa sĩ Hoàng Trúc, người xem như được tiếp cận một “bảo tàng ký ức” sống động. Trên nền xù xì của mo cau hay bìa carton, hình ảnh làng quê Việt Nam hiện lên gần gũi, thân thương với hình ảnh người mẹ tảo tần, lũ trẻ mục đồng, cánh đồng mùa gặt, con trâu, cây rơm hay chiếc cày quen thuộc.

Không chỉ gợi nhớ ký ức tuổi thơ, những tác phẩm ấy còn nhắc nhở về mối quan hệ gắn bó giữa con người với thiên nhiên trong bối cảnh môi trường đang chịu nhiều áp lực từ quá trình phát triển. Điều đặc biệt là thông điệp bảo vệ môi trường không chỉ nằm trong nội dung tranh mà còn được thể hiện ngay từ chất liệu sáng tác. Những vật liệu đã qua sử dụng được trao một vòng đời mới, trở thành một thông điệp sinh động về bảo vệ môi trường.

Họa sĩ Hoàng Trúc sáng tạo nghệ thuật trên bìa carton.

Trong giới mỹ thuật, Hoàng Trúc được nhiều người gọi bằng cái tên trìu mến “người họa sĩ của làng quê”. Gần nửa thế kỷ cầm cọ, ông dành trọn tâm huyết cho đề tài nông thôn Việt Nam. Nhà thơ Nguyễn Ngọc Tung, hội viên Hội Nhà văn Việt Nam nhận định, từ đề tài đến chất liệu sáng tác của họa sĩ Hoàng Trúc đều gắn chặt với đời sống đồng quê, tạo nên bản sắc riêng khó trộn lẫn.

Tuy nhiên, tranh của Hoàng Trúc không đi theo lối mòn của trường phái tả thực đơn thuần. Theo họa sĩ Đỗ Ngọc Dũng, Chi hội trưởng Chi hội Mỹ thuật Việt Nam tỉnh Phú Thọ, họa sĩ Hoàng Trúc đã định hình một phong cách ngôn ngữ hội họa riêng biệt. Đó là sự giao thoa hài hòa giữa tâm hồn phương Đông đậm chất dân dã với các thủ pháp tạo hình hiện đại của thế giới.

Hai bức tranh vẽ trên mo cau vừa được họa sĩ Hoàng Trúc hoàn thành.

Chính sự cách tân trong cấu trúc hình khối và màu sắc đã giúp tranh của ông vừa chạm đến trái tim người xem trong nước, vừa kích thích sự tò mò, đánh giá cao từ giới chuyên môn quốc tế. Ông Kim Jung Teaek, Chủ tịch Hiệp hội Giao lưu Mỹ thuật Quốc tế Hàn Quốc, từng bày tỏ sự kinh ngạc trước những chất liệu tưởng như vô giá trị lại trở thành nền tảng cho các tác phẩm giàu tính nghệ thuật và bản sắc văn hóa Việt Nam.

Họa sĩ Hoàng Trúc tặng tranh vẽ trên chiếc mẹt tre cho các thành viên Hiệp hội Giao lưu Mỹ thuật Quốc tế Hàn Quốc.

Ba lần xác lập Kỷ lục Việt Nam và mục tiêu “Net Zero”

Không đứng ngoài những vấn đề thời sự toàn cầu, họa sĩ Hoàng Trúc đã đưa câu chuyện bảo vệ môi trường và mục tiêu phát thải ròng bằng “0” (Net Zero) vào hành trình sáng tạo của mình. Ông chia sẻ: "Tôi luôn có một tâm niệm muốn góp phần thiết thực vào công tác bảo vệ môi trường. Do vậy, suốt 5 năm qua tôi đã vẽ trên mo cau và trên bìa carton, nhất là bìa carton phế liệu".

Thay vì những khẩu hiệu tuyên truyền khô khan, ông lựa chọn phương thức để nghệ thuật tự cất tiếng nói riêng, gần gũi và giàu sức thuyết phục hơn. Những nỗ lực ấy đã được ghi nhận bằng ba lần xác lập Kỷ lục Việt Nam liên tiếp. Năm 2023, ông lập kỷ lục với bộ sưu tập 1.789 tác phẩm “Hóa Rồng” trên chất liệu mo cau. Năm 2024, ông tiếp tục xác lập kỷ lục với hơn 2.000 tác phẩm “Miền ký ức” trên bìa carton. Năm 2025, bộ tranh “Net Zero - Bính Ngọ” gồm 2.226 tác phẩm trên bìa carton phế liệu đã giúp ông lần thứ ba ghi danh vào Kỷ lục Việt Nam.

Một góc không gian triển lãm tranh của họa sĩ Hoàng Trúc tại nhà riêng.

Đối với ông, kỷ lục không phải là đích đến cuối cùng mà là công cụ mạnh mẽ để lan tỏa ý thức bảo vệ môi trường, tình yêu thiên nhiên và lòng tự hào nguồn cội đến với cộng đồng một cách sâu rộng nhất.

Những bức tranh được vẽ trên mo cau.

Mỗi ngày, bên giá vẽ của mình, họa sĩ Hoàng Trúc vẫn miệt mài “đánh thức” những mảnh mo cau và tấm bìa carton cũ kỹ. Ông không chỉ tạo nên các tác phẩm nghệ thuật độc đáo mà còn góp phần nuôi dưỡng ý thức sống xanh, sống có trách nhiệm với môi trường. Hành trình sáng tạo ấy khẳng định vai trò của văn học nghệ thuật trong việc đồng hành cùng sự phát triển bền vững của xã hội.

Hà Giang