Sau Tết có nên ăn kiêng?

Sau những ngày tiệc tùng, không ít người vội vàng áp dụng chế độ ăn kiêng nghiêm ngặt để lấy lại vóc dáng. Tuy nhiên, việc cắt giảm cực đoan liệu có thực sự cần thiết, hay cơ thể chỉ cần một cách điều chỉnh khoa học và cân bằng hơn?

Sau các kỳ lễ hội, nhiều người có các biểu hiện liên quan đến dinh dưỡng như cân nặng tăng, cảm giác đầy bụng, mệt mỏi, rối loạn tiêu hoá... Từ đó, không ít người lập tức tìm đến các chế độ ăn kiêng khắt khe để bù lại những ngày ăn uống thoải mái trước đó. Tuy nhiên, để đảm bảo sức khỏe, chúng ta không nên ăn kiêng một cách cực đoan, mà cần điều chỉnh lại chế độ ăn và lối sống hợp lý.

ThS.BS. Ngô Thị Thu Huyền, Khoa Khám tư vấn Dinh dưỡng người lớn, Viện Dinh dưỡng Quốc gia.

1. Điều gì xảy ra với cơ thể sau dịp lễ Tết?

Trước hết, cần hiểu rằng việc tăng cân nhẹ sau dịp lễ hội là hoàn toàn bình thường. Trong những ngày này, chúng ta thường ăn nhiều hơn, đặc biệt là chất béo và đường dẫn đến tăng lượng năng lượng nạp vào. Các thực phẩm chế biến sẵn, rượu bia, nước ngọt cũng được sử dụng nhiều hơn. Trong khi đó, rau xanh và trái cây tươi lại ăn rất ít dẫn đến mất cân đối về dinh dưỡng.

Bên cạnh đó, đây là thời gian để chúng ta nghỉ ngơi, giờ giấc sinh hoạt và ăn uống thường bị đảo lộn, nhiều người ăn không đúng giờ, ăn quá no hoặc để quá đói, ăn vội, ăn qua loa hoặc ăn bù, kèm theo ít vận động.

Hệ quả là cơ thể dễ gặp phải tình trạng tăng cân nhanh, đầy bụng, khó tiêu và thậm chí làm rối loạn các chỉ số như đường huyết, mỡ máu...

2. “Ăn kiêng để chuộc lỗi” - một tư duy sai lầm

Khi ăn nhiều món giàu năng lượng trong lễ hội, chúng ta cảm thấy tội lỗi sau đó. Nhiều người chọn cách “ăn kiêng cấp tốc” như nhịn ăn, cắt hoàn toàn tinh bột hoặc chỉ ăn rất ít calo với mong muốn “bù lại” những ngày ăn uống dư thừa.

Cách làm này làm cho cơ thể thiếu năng lượng, rơi vào trạng thái căng thẳng, chóng mặt, mệt mỏi, giảm hiệu suất làm việc. Mất cơ thay vì giảm mỡ, khiến quá trình trao đổi chất chậm lại, rối loạn tiêu hóa, dễ táo bón hoặc đau dạ dày, thậm chí gây ra hiệu ứng tăng cân nhanh trở lại khi ăn uống bình thường.

Về lâu dài, ăn kiêng cực đoan còn ảnh hưởng đến nội tiết, miễn dịch và tâm lý ăn uống, khiến việc kiểm soát cân nặng ngày càng khó khăn hơn. Vì vậy, cơ thể con người không cần bị “trừng phạt”, mà cần được chăm sóc và điều chỉnh nhẹ nhàng. Thói quen ăn uống lành mạnh chính là nền tảng của sức khỏe lâu dài, cả về thể chất lẫn tinh thần.

Bữa ăn lành mạnh, đủ chất cung cấp đủ năng lượng cho cơ thể hoạt động mỗi ngày.

3. Vậy sau lễ hội nên làm gì?

Thay vì “ăn kiêng”, hãy coi giai đoạn sau lễ hội là lúc quay trở lại nhịp sống cân bằng. Đây là quá trình đưa cơ thể trở lại trạng thái khỏe mạnh thông qua những điều chỉnh hợp lý, bền vững.

- Quay lại nhịp ăn uống đều đặn: Ăn đủ 3 bữa chính mỗi ngày, có thể thêm 1–2 bữa phụ nhẹ; không bỏ bữa để tránh ăn quá nhiều vào bữa sau; ăn đúng giờ giúp ổn định đường huyết và hormone kiểm soát đói – no.

- Tăng cường rau xanh và chất xơ: Đảm bảo đầy đủ rau xanh, củ quả và trái cây ít ngọt trong mỗi ngày để bổ sung chất xơ, vitamin và khoáng chất giúp cải thiện tiêu hóa, giảm đầy bụng, tạo cảm giác no lâu với lượng calo thấp.

- Điều chỉnh tinh bột, không loại bỏ hoàn toàn: Tinh bột không phải "thủ phạm" nếu được sử dụng đúng cách. Sau lễ hội, nên giảm khẩu phần tinh bột tinh chế (bánh mì trắng, bún, mì), ưu tiên tinh bột tốt như gạo lứt, khoai lang, yến mạch...

- Bổ sung đủ protein chất lượng: Protein giúp duy trì khối cơ, tăng cảm giác no và hỗ trợ chuyển hóa; nên ưu tiên chọn các loại protein như cá, thịt nạc, trứng, đậu hũ, các loại đậu, sữa chua không đường, sữa ít béo và hạn chế thịt chế biến sẵn, nhiều muối.

- Giảm rượu bia, đồ ngọt và thực phẩm nhiều muối: Sau lễ hội, việc giảm dần rượu bia, nước ngọt, bánh kẹo, thực phẩm chiên rán, mặn sẽ giúp gan, thận và hệ tiêu hóa "nghỉ ngơi", đồng thời giúp cơ thể có cảm giác nhẹ nhàng, khỏe khoắn.

- Vận động và ngủ đủ giấc: Chế độ ăn chỉ là một phần của "bức tranh" sức khỏe. Để cơ thể phục hồi tốt sau lễ hội cần quay lại giờ giấc sinh hoạt ổn định và bắt đầu lại thói quen vận động như đi bộ nhanh, yoga, đạp xe...; không cần tập quá nặng, quan trọng là duy trì thói quen vận động đều đặn; ngủ đủ 7–8 giờ mỗi đêm giúp cân bằng hormone, kiểm soát cảm giác thèm ăn và giúp cơ thể nhanh chóng được hồi phục.

Duy trì thói quen vận động đều đặn giúp cơ thể nhanh hồi phục sau lễ hội.

Chăm sóc sức khỏe không phải là cuộc “chạy nước rút” sau mỗi kỳ nghỉ lễ, mà là một hành trình dài cần sự kiên nhẫn và hiểu biết đúng đắn. Vì vậy, không cần ăn kiêng sau lễ hội và càng không nên ăn kiêng để “chuộc lỗi”. Điều cơ thể thực sự cần là điều chỉnh hợp lý, quay về chế độ ăn cân bằng, sinh hoạt điều độ và vận động phù hợp. Khi cơ thể được chăm sóc đúng cách, cân nặng và sức khỏe sẽ dần ổn định một cách tự nhiên và bền vững.

Theo suckhoedoisong.vn