Tân Pheo trao sinh kế, mở hướng thoát nghèo

Từ nguồn hỗ trợ mua cây giống của Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững, anh Đinh Công Hải ở thôn Suối Tiên, xã Tân Pheo trồng 500 cây cam trên khu đồi rộng khoảng 1ha. Sau 3 năm chăm sóc, vườn cây cho những lứa quả đầu tiên, mang lại nguồn thu hàng chục triệu đồng mỗi vụ. Mô hình này minh chứng cho hiệu quả chính sách dành cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số đang đi vào cuộc sống, giúp người dân từng bước thoát nghèo.

Nhờ nguồn vốn vay dành cho đồng bào dân tộc thiểu số, gia đình anh Đinh Công Hải ở thôn Suối Tiên, xã Tân Pheo đầu tư phát triển vườn cam, giúp nâng cao thu nhập.

Gây dựng sinh kế

Những ngày đầu trồng cam, gia đình anh Hải phải tính toán từng khoản. Khi cây chưa cho quả, anh trồng sắn xen giữa các hàng cam nhằm tận dụng đất để có thêm nguồn thu trang trải sinh hoạt và chi phí chăm sóc vườn. Kinh nghiệm tích lũy trong những năm làm thuê giúp anh đỡ bỡ ngỡ, nhưng đất đai, thời tiết mỗi nơi một khác. Anh tiếp tục tham gia tập huấn, học cách bón phân, tỉa cành, phòng trừ sâu bệnh và điều chỉnh theo tình hình thực tế. Do gia đình phải nuôi hai con nhỏ, cuộc sống còn nhiều lo toan, nên mỗi vụ cam, anh Hải đều hy vọng một mùa bội thu. Vợ chồng anh tập trung chăm sóc vườn cam, đến vụ có thương lái vào tận vườn thu mua. Tuy bước đầu nguồn thu chưa lớn nhưng thu hoạch được sản lượng đều đặn, giúp gia đình cải thiện đời sống và anh không phải xa nhà tìm việc. Anh Hải phấn khởi: “Nhờ có nguồn vốn của Nhà nước dành cho người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số đã tạo sinh kế cho gia đình, tạo động lực để gia đình tôi tiếp tục mở rộng quy mô, diện tích vườn cam, với hy vọng dần cải thiện đời sống, thậm chí có thể làm giàu".

Rời Suối Tiên, chúng tôi đến thôn Bao, thăm mô hình đầu tư phát triển kinh tế gia súc và trồng rừng của gia đình ông Lường Văn Tuyên. Trước đây, cả gia đình ông chủ yếu trông vào vài sào ruộng nương, thu nhập phụ thuộc mùa vụ, làm ra bao nhiêu dành hết cho những khoản chi tiêu thường ngày nên muốn nuôi thêm gia súc, gia cầm hay trồng thêm khoảnh rừng cũng khó có vốn. Vì thế, khi được vay vốn ưu đãi và hướng dẫn kỹ thuật, ông Tuyên bắt tay đầu tư chăn nuôi gia súc kết hợp trồng rừng. Qua thời gian, đàn gia súc tăng dần, những khoảnh rừng được dày công chăm sóc cũng dần trở thành nguồn tích lũy. Từ hộ nghèo, gia đình ông Tuyên đã ổn định sản xuất, mỗi năm thu nhập trên 100 triệu đồng. Ông cho biết: “Nếu không quyết tâm thay đổi, gia đình tôi sẽ mãi loay hoay trong vòng nghèo khó. Nhờ được vay vốn ưu đãi và hướng dẫn cách làm, chúng tôi mới có cuộc sống khấm khá hơn”.

Hai gia đình, hai cách làm khác nhau, “điểm giao” duy nhất là đều bắt đầu khi “nút thắt” về vốn và kỹ thuật được tháo gỡ. Sự hỗ trợ đó đã được hiện thực hóa thành cây trồng, đàn vật nuôi và nguồn thu nhập thực tế, giúp các gia đình cải thiện cuộc sống.

Để sinh kế mở đường thoát nghèo

Tân Pheo là xã khu vực III, địa bàn rộng, dân cư phân tán, phần lớn người dân sống dựa vào nông nghiệp và rừng. Theo kết quả rà soát cuối năm 2025, toàn xã có 2.348 hộ, trong đó còn 509 hộ nghèo, chiếm 21,67%; 677 hộ cận nghèo, chiếm 28,8%. Những năm qua, Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi được triển khai cùng Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững, tín dụng chính sách và các chính sách dân tộc khác, giúp người dân ổn định cuộc sống và lựa chọn hướng làm ăn phù hợp. Tín dụng chính sách là kênh tiếp sức quan trọng. Đến hết tháng 6/2026, tổng dư nợ các chương trình tín dụng chính sách trên địa bàn xã đạt hơn 156,1 tỷ đồng, với 2.008 khách hàng còn dư nợ; doanh số cho vay trong 6 tháng đạt trên 30,1 tỷ đồng. Có được vốn vay, nhiều gia đình mua cây, con giống, làm chuồng trại, trồng rừng và mở rộng sản xuất.

Đến nay, Tân Pheo có khoảng 2.500 con trâu, bò, 563 con dê; tỷ lệ che phủ rừng đạt 70,4%. Đất đồi và diện tích rừng mở ra nhiều hướng sinh kế như chăn nuôi đại gia súc, nuôi dê, trồng cây ăn quả, trồng rừng hoặc mô hình tổng hợp. Thực hiện các chương trình hỗ trợ, địa phương đã khảo sát cụ thể điều kiện của từng hộ về đất đai, lao động, kinh nghiệm, khả năng đối ứng và nhu cầu thực tế; đồng thời xác định, mô hình càng gần với tập quán sản xuất và khả năng chăm sóc của người dân, cơ hội duy trì càng cao. Mặt khác, quy mô mô hình cũng được tính toán theo hướng vừa sức, lấy nguồn thu để trả vốn vay và tái đầu tư.

Đồng chí Phạm Đức Anh - Chủ tịch UBND xã Tân Pheo cho biết: Xã sẽ tiếp tục triển khai các chương trình, dự án và chính sách dân tộc theo hướng công khai, đúng đối tượng; ưu tiên những mô hình phù hợp với điều kiện sản xuất của địa phương. Đồng thời, tăng cường tập huấn, chuyển giao kỹ thuật, hỗ trợ người dân tiếp cận vốn và thúc đẩy liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm.

Tân Pheo đang kiên trì định hướng trao cho đồng bào một cơ hội vừa sức để bắt đầu, đồng hành trong những khâu còn yếu và giúp mỗi gia đình tự gây dựng sinh kế bằng đất đai, kinh nghiệm cùng sức lao động của mình. Tuy nhiên, chỉ khi người dân tự lo cuộc sống và tiếp tục đầu tư sau khi nguồn hỗ trợ kết thúc thì sinh kế đó mới thực sự bền vững.

Nguyễn Yến