Thấp thỏm sống dưới cung sạt lở Cạn Thượng

Mỗi khi trời chuyển mưa, nhiều hộ dân ở xóm Cạn Thượng, xã Cao Phong lại sống trong cảnh thấp thỏm, bất an. Dòng nước đục ngầu từ cung sạt lở cuốn theo bùn đất đổ xuống ngay sau nhà khiến nhiều gia đình nhiều năm nay không có nổi một giấc ngủ trọn vẹn...

Theo khảo sát của các cơ quan chức năng và UBND xã Cao Phong, dưới cung sạt lở ở đồi Khụ Đi xóm Cạn Thượng có 47 hộ dân với 170 nhân khẩu nằm trong vùng nguy hiểm.

Mưa xuống, dân thấp thỏm bất an

Ngôi nhà của gia đình chị Bùi Thị Diến nằm ở khu vực được đánh giá nguy hiểm nhất dưới cung sạt lở xóm Cạn Thượng. Đêm ngày 27 rạng sáng ngày 28/5/2026 tại khu vực này có mưa lớn, cả gia đình gồm 5 người gần như thức trắng. “Đêm qua mưa to, cả nhà không ngủ được vì sợ sạt lở. Nhà mình ở ngay phía dưới khu vực sạt lở, cứ mưa là bùn đất và nước lại tràn xuống. Đất đá theo nước trôi cả vào trong nhà. Mỗi khi mưa xuống là cả nhà nơm nớp thấp thỏm lo âu”.

Nằm ngay dưới cung sạt lở ở vị trí nguy hiểm nhất, gia đình chị Bùi Thị Diến luôn sống trong tâm trạng thấp thỏm, lo lắng, bất an.

Không riêng gia đình chị Diến, hộ ông Bùi Văn Thân với 6 nhân khẩu cũng đang nằm trong vùng nguy cơ sạt lở cao. Những vết nứt xuất hiện ngày một nhiều trên sườn đồi phía sau khu dân cư khiến người dân càng thêm lo lắng. Cũng như nhiều hộ gia đình trong xóm, trong hơn 2 năm qua gia đình anh Bùi Văn Liến đã nhiều lần phải di dời khẩn cấp về nơi tránh trú an toàn mỗi khi trời mưa to, kéo dài. “Cứ khi có mưa, lượng nước từ trên đồi đổ chảy thành dòng đổ về là gia đình phải di chuyển ngay. Khi nào hết mưa, kiểm tra an toàn mới dám về. Hai năm nay, tôi cũng không nhớ nổi cả nhà đã bao nhiêu lần phải đi tránh trú, nhiều lần vợ chồng con cái phải dắt díu nhau mò mẫm trong mưa lúc nửa đêm. Lúc nào cũng thấp thỏm”, anh Liến chia sẻ.

Cũng giống như gia đình chị Diến, trong 2 năm qua gia đình anh Bùi Văn Liến cũng đã phải nhiều lần phải di dời khẩn cấp về nơi tránh trú an toàn mỗi khi trời mưa to kéo dài

Theo người dân địa phương, sau các đợt mưa lớn do ảnh hưởng của bão số 3 Wipha và bão số 10 Bualoi trong năm 2025, nhiều quả đồi ở khu vực Cạn Thượng xuất hiện các vết nứt kéo dài. Trong đó, tại điểm nứt, sụt tại khu vực núi Khụ Đi là điểm sạt lở nghiêm trọng, nguy hiểm nhất. Toàn bộ khu vực đứt gãy, sụt lún rộng khoảng 5000m², nằm trong diện tích đất sản xuất của gia đình ông Bùi Văn Chem và nằm phía trên các hộ gia đình.

Nếu xảy ra sạt trượt thì khối lượng đất đá từ phía trên đồi Khụ Đi ụp xuống phía dưới là một khối lượng rất lớn, có thể lên tới hàng chục, thậm chí là hàng trăm nghìn m³. Hiện tại, các vết nứt, sụt lún có chiều sâu từ 1,5m-2m và vẫn đang trong quá trình sụt lún, đứt gãy. Địa hình dốc cao, đất yếu mỗi khi có mưa to, lượng mưa lớn nước bão hòa đã khiến nguy cơ sạt trượt ngày càng nghiêm trọng.

Anh Bùi Văn Nhất, Trưởng xóm Cạn Thượng cho biết, mỗi khi mưa lớn xuất hiện là nước từ trên đồi tạo thành dòng chảy siết đổ xuống như suối. Nước cuốn theo bùn, đất đá, cây cối đổ xuống khiến người dân rất lo sợ. Mỗi khi trời mưa to hoặc mưa kéo dài, xóm, xã thường xuyên phải huy động lực lượng túc trực, vận động người dân di chuyển khẩn cấp để đảm bảo an toàn.

Nhiều hộ dân nằm trên khối sạt trượt, do vậy cuộc sống luôn nặng trĩu lo âu, thấp thỏm

Trước tình trạng sạt lở ngày càng phức tạp, mới đây đồng chí Bí thư Tỉnh ủy Phạm Đại Dương đã trực tiếp đến kiểm tra thực tế tại khu vực cung sạt trượt xóm Cạn Thượng. Sau khi kiểm tra thực tế, đồng chí Bí thư Tỉnh ủy đã chỉ đạo các cơ quan chức năng khẩn trương triển khai phương án bảo đảm an toàn cho người dân khi mùa mưa bão đang đến gần.

“Bài toán” an cư cho các hộ dân dưới cung sạt lở: đã có lời giải!

Theo đồng chí Phạm Minh Toàn - Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Cao Phong, khu vực Cạn Thượng hiện là một trong những điểm có nguy cơ sạt lở cao nhất trên địa bàn xã. Chính quyền địa phương thường xuyên duy trì lực lượng theo dõi diễn biến sạt lở, căng dây cảnh báo, khơi thông dòng chảy, làm rãnh thoát nước và chuẩn bị sẵn sàng các phương án sơ tán dân khi có tình huống nguy hiểm.

Cùng với việc chủ động phòng chống thiên tai theo phương châm “4 tại chỗ”, xã cũng đã có văn bản, kiến nghị đề xuất cấp có thẩm quyền hỗ trợ thực hiện các dự án xử lý cung sạt lở, đảm bảo an toàn cho người dân trước khi mùa mưa bão đến. Trong đó, xã đề xuất chủ trương đầu tư Dự án Khu tái định cư xóm Cạn Thượng để di chuyển các hộ dân nằm trong khu vực nguy hiểm do ảnh hưởng của sạt lở về sinh sống, định cư.

Những vết nứt xuất hiện ngày một nhiều trên sườn đồi phía sau khu dân cư khiến người dân càng thêm lo lắng.

Theo đề xuất, khu tái định cư sẽ có diện tích khoảng 4ha, được đầu tư các hạ tầng thiết yếu như điện, nước, đường giao thông nhằm bố trí nơi ở an toàn cho 47 hộ dân với khoảng 170 nhân khẩu đang sinh sống trong vùng nguy cơ sạt lở đất. Tổng mức đầu tư dự kiến của dự án khoảng 40 tỷ đồng từ ngân sách Trung ương. Ngoài ra, địa phương cũng đề xuất hỗ trợ khoảng 9,4 tỷ đồng để các hộ dân xây dựng nhà ở tại nơi tái định cư mới, tương đương khoảng 200 triệu đồng mỗi hộ.

Theo UBND xã Cao Phong, toàn bộ các hộ dân thuộc diện di dời đều là những gia đình ở khu vực đặc biệt khó khăn, đời sống chủ yếu phụ thuộc vào sản xuất nông nghiệp. Nhiều hộ vừa xây dựng nhà mới, còn nợ vay ngân hàng nên nếu không có chính sách hỗ trợ sẽ rất khó ổn định cuộc sống ở nơi ở mới.

Không chỉ xóm Cạn Thượng, khu vực xóm Nhõi Trong của xã Cao Phong cũng có 12 hộ với 51 nhân khẩu nằm trong vùng nguy hiểm đang đối mặt nguy cơ sạt lở nghiêm trọng. Địa phương cũng đang đề xuất xây dựng thêm khu tái định cư diện tích khoảng 0,4ha cho các hộ dân xóm Nhõi Trong với tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 20 tỷ đồng.

Mỗi khi có mưa, lượng nước từ trên đồi đổ chảy thành dòng bùn đất vùi lấp, gây hư hỏng tuyến đường giao thông trong xóm

Theo thông tin mới nhất, sau quá trình nghiên cứu, khảo sát. Dựa trên kết quả đánh giá một cách khoa học của các cơ quan chức năng, mới đây vào ngày 25/5/2026, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đinh Công Sứ đã có công văn chỉ đạo UBND xã Cao Phong khẩn trương lập báo cáo chủ trương đầu tư Dự án Khu tái định cư xóm Cạn Thượng và Dự án Khu tái định cư xóm Nhõi Trong, xã Cao Phong gửi UBND tỉnh để xem xét, nghiên cứu, phê duyệt.

Nếu xảy ra sạt trượt thì khối lượng đất đá từ phía trên đồi Khụ Đi ụp xuống phía dưới có thể lên tới hàng chục, thậm chí là hàng trăm nghìn m^3.

Theo lãnh đạo UBND xã Cao Phong và các hộ dân thì đây là một động thái rất quan trọng làm cơ sở để triển khai các biện pháp đảm bảo an toàn cho người dân. Bởi, điều người dân mong mỏi nhất không chỉ là những đợt sơ tán tạm thời mỗi khi mưa lớn mà là có một nơi ở mới đủ an toàn để yên tâm ổn định cuộc sống lâu dài.

Với những hộ dân sống dưới cung sạt lở, mỗi cơn mưa đi qua là một lần đánh cược với sự an toàn của chính mình và người thân.

Mạnh Hùng