Bàn giải pháp tháo gỡ nút thắt nguồn vốn Dự án đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội

Chiều 4/7, đồng chí Phạm Gia Túc - Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ đã chủ trì hội nghị trực tuyến giữa Chính phủ, các bộ, ngành Trung ương và các tỉnh, thành phố: Hà Nội, Hải Phòng, Ninh Bình, Hưng Yên, Thái Nguyên, Phú Thọ.

Hội nghị tập trung bàn phương án nguồn vốn Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội. Đồng chí Quách Tất Liêm - Phó Chủ tịch UBND tỉnh chủ trì tại điểm cầu tỉnh Phú Thọ.

Theo Bộ Xây dựng, báo cáo nghiên cứu tiền khả thi của siêu dự án này đang được khẩn trương hoàn thiện để trình Chính phủ trước ngày 6/7/2026. Tuyến đường dài khoảng 349 km, đi qua 7 tỉnh, thành phố. Quy mô tuyến chính thiết kế 6 làn xe cao tốc; đường song hành đạt tiêu chuẩn tối thiểu cấp III, 2 làn xe. Riêng đoạn qua địa bàn đồi núi của Phú Thọ và Thái Nguyên sẽ đầu tư hệ thống đường gom kết nối địa phương.

Dự án có sơ bộ tổng mức đầu tư khoảng 298.000 tỷ đồng (chi phí giải phóng mặt bằng khoảng 81.000 tỷ đồng). Trong đó, ngân sách Trung ương dự kiến bố trí khoảng 226.000 tỷ đồng cho tuyến chính và giải phóng mặt bằng tuyến chính; ngân sách địa phương đối ứng khoảng 72.000 tỷ đồng cho hệ thống đường song hành và phần mặt bằng còn lại.

Khi hoàn thành, đường Vành đai 5 sẽ kết nối trực tiếp 6 tuyến cao tốc hướng tâm, mở cánh cửa hướng biển tới cảng Hải Phòng cho các tỉnh vùng Thủ đô và các tỉnh Trung du, miền núi phía Bắc. Dự án được kỳ vọng bứt phá động lực cho vùng kinh tế trọng điểm - nơi đang chiếm 27% dân số và đóng góp 32% GDP cả nước, đồng thời giải quyết triệt để bài toán ùn tắc giao thông tại cửa ngõ Thủ đô.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quách Tất Liêm phát biểu tại hội nghị.

Phát biểu tại hội nghị, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quách Tất Liêm khẳng định: Dự án mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự bứt phá của vùng Thủ đô nói chung và tỉnh Phú Thọ nói riêng. Qua rà soát, đoạn tuyến đi qua địa bàn tỉnh cần đầu tư nâng cấp và làm mới còn khoảng 76 km (sau khi trừ 14,25 km trùng với cao tốc hiện hữu). Đến nay, hướng tuyến dự án đã phù hợp với quy hoạch chung địa phương. Phú Thọ đã chủ động phối hợp với Bộ Xây dựng và đơn vị tư vấn hoàn thành khảo sát, đóng góp ý kiến xây dựng và tham gia Hội đồng thẩm định Nhà nước.

Tuy nhiên, đại diện lãnh đạo tỉnh Phú Thọ cũng thẳng thắn nêu thách thức: Do chi phí đầu tư đường song hành tăng mạnh (ước tính khoảng 10.050 tỷ đồng) nên rất áp lực cho việc cân đối ngân sách địa phương. Để dự án triển khai đúng tiến độ mà không gây “cú sốc” cho tài chính địa phương, tỉnh Phú Thọ đề xuất Phó Thủ tướng Chính phủ xem xét hai phương án: Cho phép phân kỳ đầu tư đối với phần đường song hành (đường gom); kiến nghị ngân sách Trung ương hỗ trợ địa phương 50% kinh phí (khoảng 5.000 tỷ đồng).

Các đại biểu dự họp tại điểm cầu tỉnh Phú Thọ.

Kết luận hội nghị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc đánh giá cao tinh thần quyết tâm, chủ động của Bộ Xây dựng và các địa phương. Đồng chí nhấn mạnh: Vành đai 5 là trục giao thông huyết mạch, mang lại lợi ích chung cho quốc gia và toàn vùng. Triển khai dự án không chỉ là nhiệm vụ phát triển kinh tế mà còn là trách nhiệm chính trị đặc biệt quan trọng.

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ giao Bộ Xây dựng chủ trì rà soát tổng thể mức đầu tư, giải trình rõ các biến động về chi phí. Giao Bộ Xây dựng và Bộ Tài chính phối hợp nghiên cứu, đề xuất nhóm giải pháp linh hoạt để khơi thông nguồn lực, trong đó, ưu tiên phương án đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), chỉ chuyển sang đầu tư công trong trường hợp bất khả kháng; tham mưu xây dựng cơ chế, chính sách đặc thù để Chính phủ trình Quốc hội xem xét; khai thác dư địa từ phát hành trái phiếu công trình, trái phiếu Chính phủ hoặc sử dụng linh hoạt nguồn vượt thu của ngân sách Trung ương và các địa phương có tiềm lực kinh tế mạnh.

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc yêu cầu Bộ Xây dựng khẩn trương hoàn thiện báo cáo gửi Chính phủ, Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội thẩm định, đảm bảo đủ điều kiện trình tại kỳ họp Quốc hội sắp tới. Đồng thời, đề nghị lãnh đạo các tỉnh, thành phố kịp thời báo cáo Thường trực Tỉnh ủy, Ban Thường vụ Tỉnh ủy nhằm tạo sự đồng thuận cao trong toàn hệ thống chính trị, quyết tâm đưa dự án sớm về đích.

Đinh Vũ