Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam - điểm tựa niềm tin trong chiến lược đại đoàn kết toàn dân tộc

Giữa bối cảnh toàn hệ thống đang quyết liệt tinh gọn bộ máy để nâng cao hiệu quả, sự ra đời của Luật Bảo hiểm tiền gửi (BHTG) năm 2025 với tư duy đột phá đã trở thành “cam kết vàng” của Đảng và Chính phủ trong việc bảo vệ quyền lợi người gửi tiền. Sự đổi mới toàn diện này khẳng định Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam (BHTGVN) không còn là công cụ tài chính kỹ thuật đơn thuần, mà đã trở thành một định chế nhân văn, góp phần củng cố niềm tin của dân trong thời kỳ đổi mới.

Luật Bảo hiểm tiền gửi năm 2025: Cụ thể hóa chủ trương “Dân thụ hưởng” và những đột phá chiến lược

Luật BHTG năm 2025 được Quốc hội khóa XV thông qua với tỷ lệ tán thành gần như tuyệt đối (Ảnh: sưu tầm).

Luật BHTG năm 2025 đã được Quốc hội thông qua và chính thức có hiệu lực từ ngày 1/5/2026, đánh dấu bước ngoặt trong việc bảo vệ quyền lợi người gửi tiền, khẳng định quyết tâm thực thi sứ mệnh của BHTGVN: Bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của người gửi tiền, góp phần củng cố “thế trận lòng dân” trên mặt trận tài chính - ngân hàng.

Nhìn lại chặng đường hơn một thập kỷ qua, nếu Luật BHTG năm 2012 đóng vai trò định hình khung pháp lý sơ khởi mang tính chất “thụ động ứng phó”, thì luật sửa đổi năm 2025 chính là một cuộc cách mạng tư duy, chuyển dịch mạnh mẽ sang trạng thái “chủ động bảo vệ toàn diện” quyền lợi của người dân qua 5 trụ cột cốt lõi:

Thứ nhất, đột phá về thời điểm phát sinh nghĩa vụ chi trả. Khắc phục quy trình nghiệp vụ phức tạp và kéo dài trước đây, Luật mới quy định nghĩa vụ chi trả được kích hoạt ngay khi NHNN phê duyệt phương án phá sản hoặc xác định tổ chức tín dụng (TCTD) mất khả năng chi trả. Việc rút ngắn thời gian giúp bảo vệ kịp thời sinh kế của người gửi tiền, ngăn ngừa nguy cơ rút tiền hàng loạt, giảm thiểu tối đa các hệ lụy xáo trộn xã hội gây ảnh hưởng đến an toàn hệ thống, đồng thời là lời cam kết nhất quán của Đảng và Nhà nước: Luôn đặt lợi ích của người dân làm trung tâm.

Thứ hai, tối ưu hóa công cụ xử lý khủng hoảng “từ sớm, từ xa”. Luật mới đã trao quyền cho BHTGVN thực hiện cơ chế cho vay đặc biệt đối với các TCTD bị rút tiền hàng loạt hoặc phục vụ phương án phục hồi, chuyển giao bắt buộc. Không còn thụ động chờ đợi sự cố đổ vỡ, BHTGVN nay đã nắm giữ “thanh gươm tài chính” sắc bén để can thiệp chủ động, ứng cứu thanh khoản ngay khi nguy cơ vừa nhen nhóm. Việc BHTGVN được phép cho vay đặc biệt đối với các tổ chức tài chính gặp khó khăn về thanh khoản không chỉ bảo vệ sự an toàn của hệ thống mà quan trọng hơn là bảo vệ tuyệt đối quyền lợi của người gửi tiền, đặc biệt là đồng bào vùng sâu vùng xa - đối tượng dễ bị tổn thương trước các cú sốc tài chính.

Thứ ba, linh hoạt hóa thẩm quyền điều chỉnh hạn mức chi trả. Thay vì quy định một mức trần cứng nhắc, Luật BHTG năm 2025 giao thẩm quyền cho Thống đốc NHNN điều chỉnh hạn mức linh hoạt, bám sát thực tiễn nền kinh tế, lạm phát và thu nhập của người dân. Điều này đảm bảo giá trị thực tế của khoản tiền được bảo hộ luôn tương xứng với năng lực tài chính của nhân dân.

Thứ tư, kiến tạo “tấm khiên” quỹ dự phòng vững mạnh. Nhờ hoàn thiện cơ chế cấp vốn và mở rộng danh mục đầu tư an toàn, BHTGVN được tối ưu hóa hiệu quả sử dụng vốn để sở hữu “tiền thực, lực thực”, tích lũy nguồn lực đủ lớn để sẵn sàng ứng phó với các kịch bản rủi ro, thực hiện trọn vẹn nghĩa vụ bảo hộ tài sản cho nhân dân trước mọi biến động phức tạp của thị trường. Đây là minh chứng cho tư duy chiến lược của Đảng và Chính phủ: Chủ động bảo vệ tài sản của nhân dân “từ sớm, từ xa”.

Thứ năm, tăng cường vai trò quản trị, thanh lọc bộ máy nhân sự tại cơ sở. Đối với mô hình Quỹ tín dụng nhân dân (QTDND) - “điểm tựa” lớn đối với kinh tế hộ gia đình nhưng dễ tổn thương về năng lực quản trị, Luật mới cho phép BHTGVN cử người đủ tiêu chuẩn giữ các chức danh chủ chốt tại các đơn vị được kiểm soát đặc biệt. Việc đưa các chuyên gia về quản lý không chỉ giúp vực dậy tổ chức yếu kém mà còn là giải pháp dân vận sâu sắc, củng cố niềm tin trực tiếp cho người dân, đặc biệt là cộng đồng tại các địa bàn huyện, bản xa xôi.

"Cánh tay nối dài" của công tác dân vận

Dưới định hướng của Luật BHTG năm 2025, các nghiệp vụ chuyên môn của BHTGVN trở thành “cánh tay nối dài” thực thi công tác dân vận trên mặt trận kinh tế.

Theo đó, giám sát từ xa và kiểm tra tại chỗ được BHTGVN triển khai thường xuyên thông qua hệ thống báo cáo điện tử, phân tích các chỉ tiêu an toàn vĩ mô và vi mô nhằm phát hiện sớm dấu hiệu rủi ro từ hệ thống. Các đợt kiểm tra chuyên sâu tại chỗ giúp bóc tách, đối chiếu trực tiếp tính chính xác của dữ liệu tiền gửi được bảo hiểm, đảm bảo ngăn chặn triệt để hành vi cố ý làm sai lệch thông tin nhằm trục lợi chính sách. Sự minh bạch trong nghiệp vụ kiểm tra, giám sát không chỉ đảm bảo các TCTD tuân thủ nghiêm ngặt quy định pháp luật, mà còn bảo vệ quyền lợi của người gửi tiền, củng cố niềm tin công chúng, đảm bảo tính công bằng xã hội - giá trị cốt lõi để duy trì an sinh tiền tệ trong lòng dân.

Chính sách Bảo hiểm tiền gửi đồng hành với giao dịch hàng ngày của người dân

(Tư liệu tại Quỹ TDND Nông Trường Mộc Châu - tỉnh Sơn La).

Cùng với đó, chi trả kịp thời và tuyên truyền sâu rộng là cầu nối lòng dân. Khi phát sinh sự cố, việc chi trả nhanh chóng, đúng đối tượng chính là giải pháp nhân văn nhất để an dân, đập tan tin đồn thất thiệt và mọi âm mưu kích động của các thế lực thù địch. Bên cạnh đó, công tác truyền thông chính sách đến từng địa bàn giúp nâng cao nhận thức công chúng, đưa người dân trở thành những “giám sát viên thông thái”, đồng lòng cùng Đảng và Chính phủ xây dựng hệ sinh thái tài chính an toàn.

BHTGVN đang bước vào giai đoạn mới với những yêu cầu mang tầm vóc lớn hơn. Nhiệm vụ của tổ chức giờ đây gắn liền với các cuộc vận động lớn của MTTQ Việt Nam, tiêu biểu là phong trào “Cả nước chung tay vì người nghèo - Không để ai bị bỏ lại phía sau”. Bằng việc bảo đảm an toàn cho những khoản tiền tiết kiệm của người lao động, BHTGVN đang góp phần thu hẹp khoảng cách giàu nghèo, tạo nền tảng an sinh vững chắc để mọi tầng lớp nhân dân đều được thụ hưởng thành quả phát triển của đất nước. Đồng thời, thông qua việc tham gia tích cực vào quy chế giám sát, phản biện xã hội và cơ cấu lại các TCTD, BHTGVN đang chung tay xây dựng một hệ thống ngân hàng trong sạch, vững mạnh, góp phần nâng cao tiềm lực kinh tế tự chủ của quốc gia.

Chính sách BHTG với bước đột phá của Luật BHTG năm 2025 đã khẳng định vai trò then chốt trong việc xây dựng “thế trận lòng dân” trên mặt trận kinh tế. Những viên gạch niềm tin được bồi đắp trong môi trường tài chính an toàn sẽ tạo nên bức tường thành vững chắc cho khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Trong kỷ nguyên mới, mỗi cán bộ BHTGVN không chỉ là chuyên gia tài chính mà còn là chiến sĩ dân vận thầm lặng, cùng toàn Đảng, toàn dân thắt chặt sợi dây đồng thuận, vững bước xây dựng một Việt Nam phồn vinh và cường thịnh.

Lan Phương