Hợp tác xã nông nghiệp thích ứng để phát triển

Thời gian qua, các hợp tác xã (HTX) nông nghiệp trên địa bàn tỉnh đã có những chuyển biến rõ nét cả về quy mô hoạt động, phương thức tổ chức sản xuất và hiệu quả kinh tế. Từ chỗ chủ yếu cung ứng một số dịch vụ truyền thống, giờ đây nhiều HTX đã chủ động đổi mới tư duy, mở rộng quy mô và đa dạng hóa loại hình dịch vụ, từng bước đáp ứng tốt hơn nhu cầu của thành viên cũng như yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Đến nay, toàn tỉnh có 1.120 HTX nông nghiệp đang hoạt động, thu hút khoảng 169 nghìn thành viên tham gia. Doanh thu bình quân năm 2025 ước đạt gần 2,5 tỷ đồng/HTX, lợi nhuận bình quân khoảng 244 triệu đồng/HTX.

HTX nông nghiệp đã và đang phát huy rõ vai trò cầu nối trong tổ chức sản xuất và là chủ thể kinh tế quan trọng ở nông thôn. Nhiều khâu dịch vụ thiết yếu mang tính phục vụ cộng đồng như thủy lợi, cung ứng giống, vật tư nông nghiệp, bảo vệ sản xuất... được HTX đảm nhiệm hiệu quả, góp phần thực hiện cơ cấu lại ngành nông nghiệp và thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới.

HTX dịch vụ sản xuất, sơ chế và tiêu thụ rau an toàn Tứ Xã (xã Phùng Nguyên) phân loại, đóng gói sản phẩm đưa vào siêu thị.

Thông qua HTX, người dân được tiếp cận, hướng dẫn và ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất; từng bước tổ chức lại sản xuất theo quy hoạch và nhu cầu thị trường; thúc đẩy chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng sản xuất hàng hóa. Việc tăng cường liên kết theo chuỗi giá trị giúp các HTX nâng cao năng suất, giảm chi phí đầu vào, hạn chế tổn thất sau thu hoạch, đồng thời tạo ra các sản phẩm có giá trị gia tăng cao. Nhờ sự điều hành năng động và tổ chức sản xuất khoa học của Ban lãnh đạo HTX, các hộ thành viên từng bước chuyển từ sản xuất manh mún sang sản xuất theo hợp đồng, gắn với doanh nghiệp và thị trường tiêu thụ.

HTX dịch vụ sản xuất, sơ chế và tiêu thụ rau an toàn Tứ Xã (xã Phùng Nguyên) tổ chức sản xuất tập trung trên diện tích khoảng 20ha tại địa phương, áp dụng quy trình VietGAP ngay từ khâu gieo trồng đến thu hoạch. Trên cơ sở đó, HTX xây dựng được chuỗi giá trị tương đối hoàn chỉnh, ký kết hợp đồng cung cấp rau cho hệ thống siêu thị Co.opmart, Winmart và một số cửa hàng tiện lợi. Hiện nay, sản lượng tiêu thụ đạt trung bình khoảng 5 tấn rau, củ mỗi ngày.

Ông Nguyễn Văn Nghĩa - Giám đốc HTX cho biết: “HTX đứng ra tổ chức sản xuất theo quy trình thống nhất, kiểm soát chặt chẽ chất lượng và trực tiếp kết nối với các doanh nghiệp tiêu thụ. HTX đầu tư nhà sơ chế tập trung, rau củ được phân loại, đóng gói ngay tại cơ sở. Nhờ đó, các hộ thành viên yên tâm sản xuất, không lo đầu ra, giá cả ổn định hơn và thu nhập cũng được cải thiện rõ rệt”.

Song song với tổ chức sản xuất, nhiều HTX đã ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số, tiếp cận phương thức kinh doanh mới. Việc mở rộng tiêu thụ trên các nền tảng trực tuyến, sàn thương mại điện tử giúp đa dạng hóa kênh phân phối, gia tăng sản lượng tiêu thụ. Quy mô và chất lượng sản phẩm của các HTX từng bước được nâng lên, gắn với việc khai thác, phát huy các sản phẩm thế mạnh của địa phương. Đặc biệt, Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) đã tạo sức lan tỏa mạnh mẽ, trở thành động lực để các HTX đầu tư nâng cấp, hoàn thiện sản phẩm. Toàn tỉnh hiện có gần 200 HTX, tổ hợp tác có sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên; trong đó, hơn 70 HTX, tổ hợp tác tổ chức sản xuất sản phẩm OCOP theo chuỗi giá trị, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, hình thành liên kết giữa sản xuất - tiêu thụ.

Sản phẩm chè xanh của HTX sản xuất và chế biến chè Phú Thịnh (phường Phong Châu) được đầu tư nâng cao chất lượng, hoàn thiện bao bì, nhãn mác.

HTX sản xuất và chế biến chè Phú Thịnh (phường Phong Châu) triển khai mô hình sản xuất hàng hóa tập trung trên quy mô khoảng 20ha, HTX có các sản phẩm đạt OCOP 4 sao. Ông Nguyễn Hữu Hồng - Giám đốc HTX cho biết: “Tham gia chương trình OCOP giúp HTX có thêm động lực đầu tư bài bản cho sản phẩm chủ lực. Thông qua quá trình đánh giá, phân hạng, HTX nhận rõ hơn những khâu cần cải thiện để điều chỉnh quy trình sản xuất, nâng chất lượng sản phẩm. Cùng với đó, chú trọng chuẩn hóa quy trình chế biến nhằm nâng cao tính đồng đều và giá trị thương mại của sản phẩm chè xanh”.

Trong điều kiện sản xuất nông nghiệp đang chuyển mạnh từ quy mô nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa gắn với thị trường, các HTX nông nghiệp đứng trước yêu cầu phải đổi mới quản trị, nâng cao năng lực tổ chức sản xuất và liên kết tiêu thụ. Việc chủ động ứng dụng khoa học công nghệ, thích ứng với biến đổi khí hậu và biến động thị trường sẽ quyết định hiệu quả hoạt động của HTX.

Nguyễn Huế