Nhịp sống gần khu công nghiệp

Không trực tiếp đứng trên dây chuyền sản xuất, không sở hữu những nhà máy triệu USD, nhưng hàng nghìn hộ dân đang từng ngày hưởng lợi từ làn sóng công nghiệp hóa của tỉnh. Đằng sau mỗi khu công nghiệp là một hệ sinh thái dịch vụ sôi động cùng những câu chuyện đời rất đỗi bình dị.

Những con số về thu hút đầu tư, vốn FDI hay giá trị sản xuất công nghiệp thường xuất hiện trên các báo cáo kinh tế là những chỉ số quan trọng phản ánh sức hấp dẫn của môi trường đầu tư và năng lực phát triển của địa phương. Thế nhưng, phía sau những con số hàng nghìn tỷ đồng ấy còn có một câu chuyện khác ít được nhắc tới hơn. Đó là sự thay đổi trong đời sống của những người dân bình thường đang sinh sống quanh các khu công nghiệp.

Họ không phải là chủ doanh nghiệp. Họ cũng không trực tiếp sản xuất ra những sản phẩm xuất khẩu đi khắp thế giới. Nhưng chính họ đang là những người hưởng lợi đầu tiên từ dòng chảy công nghiệp hóa đang diễn ra mạnh mẽ trên địa bàn tỉnh.

Một góc phố nhộn nhịp các cửa hàng kinh doanh dịch vụ phục vụ người dân địa phương và công nhân ngay sát chân hàng rào Khu công nghiệp Khai Quang (phường Vĩnh Phúc).

Tinh mơ một ngày tháng 6, khi hàng nghìn công nhân chuẩn bị vào ca làm việc tại Khu công nghiệp Khai Quang (phường Vĩnh Phúc), quán ăn nhỏ nằm nép mình bên con ngõ nhỏ gần khu công nghiệp của chị Nguyễn Phương Thảo đã đông kín khách. Chỉ vài năm trước, khu đất này vẫn là ruộng lúa. Ngày ấy, nguồn thu nhập chính của gia đình chị Thảo phụ thuộc vào mấy sào ruộng và những công việc thời vụ. Thu nhập bấp bênh, cuộc sống đủ ăn nhưng khó tích lũy.

Theo chị Thảo, từ khi khu công nghiệp đi vào hoạt động, nhận thấy nhu cầu ăn uống của công nhân ngày càng tăng, gia đình chị mạnh dạn vay vốn mở quán cơm bình dân. Ban đầu chỉ vài bộ bàn ghế đơn sơ, sau nhiều năm tích góp, quán ăn đã được mở rộng, bán cả ăn sáng lẫn ăn trưa, ăn tối, tạo việc làm thường xuyên cho người lao động địa phương.

Câu chuyện của chị Thảo không phải là trường hợp cá biệt. Tại nhiều khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh hiện nay, một hệ sinh thái kinh tế đặc biệt đang hình thành và phát triển từng ngày. Đó là các cửa hàng tạp hóa, quán ăn, quán cà phê, nhà trọ, cửa hàng sửa xe, hiệu thuốc, dịch vụ vận chuyển, cắt tóc, giặt là và vô số ngành nghề khác.

Mỗi sáng đón công nhân đi làm, mỗi chiều đón dòng người tan ca trở về, những cơ sở kinh doanh nhỏ ấy lại nhộn nhịp hơn. Đằng sau sự phát triển của mỗi khu công nghiệp là sự xuất hiện của hàng trăm, thậm chí hàng nghìn cơ hội sinh kế mới cho người dân địa phương.

Những năm qua, khi nói đến công nghiệp hóa, người ta thường tập trung vào các chỉ tiêu lớn như số lượng doanh nghiệp, giá trị sản xuất công nghiệp hay kim ngạch xuất khẩu... Nhưng nhiều khi lại bỏ quên một khía cạnh rất quan trọng: Công nghiệp hóa đang làm thay đổi cuộc sống của người dân như thế nào?

Điển hình như ở xã Bình Tuyền, nơi có 2 khu công nghiệp lớn là Bá Thiện 2 và Bình Xuyên 2. Nhờ lợi thế này, người dân địa phương không chỉ có cơ hội trở thành công nhân mà còn có thể trở thành chủ nhà trọ, chủ quán ăn, chủ cửa hàng kinh doanh dịch vụ...

Mỗi hộ gia đình có vị trí thuận lợi có thể cải tạo ngôi nhà cũ thành khu nhà trọ cho công nhân thuê hay mở quán cơm bình dân, cửa hàng sửa xe hoặc kinh doanh dịch vụ vận tải nhỏ. Những việc làm tưởng như giản đơn ấy đang tạo ra nguồn thu nhập ổn định cho hàng nghìn hộ dân.

Anh Đào Văn Hảo - người dân xã Bình Tuyền cho biết, trước đây mảnh đất của gia đình vốn nằm trong làng. Khi dự án Khu công nghiệp Bá Thiện 2 triển khai, tuy một phần diện tích đất của gia đình bị thu hồi và chi trả tiền đền bù giải phóng mặt bằng nhưng bù lại, phần nhiều trong đó lại trở thành đất mặt đường với giá trị cao hơn trước đó rất nhiều.

Sau một thời gian trăn trở, anh Hảo cùng gia đình quyết định đầu tư kinh phí xây hơn 20 căn phòng trọ giá bình dân cho công nhân thuê. Sau nhiều năm kinh doanh dịch vụ này, anh Hảo khẳng định đây là hướng đi phù hợp của gia đình, bởi tuy thu nhập không cao, không có đột biến nhưng khá ổn định và bền vững.

Tại nhiều địa phương, không khó để bắt gặp những gia đình có mức sống được cải thiện đáng kể nhờ các hoạt động kinh doanh dịch vụ xung quanh khu công nghiệp. Nhiều ngôi nhà khang trang được xây dựng. Nhiều hộ gia đình có điều kiện đầu tư cho con cái học hành tốt hơn. Nhiều lao động không còn phải rời quê hương đi làm ăn xa. Đó là những giá trị rất thực mà công nghiệp hóa mang lại.

Đáng chú ý, những cơ hội kinh tế này không đòi hỏi nguồn vốn quá lớn hay trình độ chuyên môn cao. Chúng phù hợp với điều kiện của nhiều hộ dân nông thôn, tạo điều kiện để người dân trực tiếp tham gia vào quá trình phát triển kinh tế địa phương.

Không chỉ tạo việc làm, sự phát triển của các khu công nghiệp còn thúc đẩy quá trình chuyển đổi tư duy sản xuất và kinh doanh trong cộng đồng dân cư. Nhiều hộ gia đình từ chỗ chỉ quen với sản xuất nông nghiệp đã bắt đầu tiếp cận các mô hình kinh doanh dịch vụ. Nhiều người lần đầu tiên học cách quản lý doanh thu, sử dụng thanh toán điện tử, quảng bá sản phẩm trên mạng xã hội hoặc bán hàng trực tuyến.

Những thay đổi ấy diễn ra âm thầm nhưng đang góp phần hình thành một lớp doanh nhân nhỏ ngay trong cộng đồng dân cư. Ở góc độ nào đó, đây chính là một trong những thành quả quan trọng của quá trình công nghiệp hóa. Bởi mục tiêu cuối cùng của phát triển kinh tế không chỉ là những nhà máy hiện đại hay những con số tăng trưởng ấn tượng, mà là nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

Tất nhiên, cùng với cơ hội luôn tồn tại những thách thức. Áp lực về hạ tầng giao thông, môi trường, nhà ở công nhân, dịch vụ xã hội hay chất lượng nguồn nhân lực vẫn là những vấn đề cần được quan tâm giải quyết. Sự phát triển của các khu công nghiệp cũng đặt ra yêu cầu phải quy hoạch đồng bộ hơn để bảo đảm hài hòa lợi ích giữa phát triển kinh tế và chất lượng sống của người dân.

Quang Nam