Nông nghiệp Phú Thọ: Đổi mới tư duy, nâng tầm giá trị - Kỳ 2: OCOP - “hộ chiếu” đưa nông sản Đất Tổ vươn xa

Từ những sản vật gắn với đất và người Phú Thọ, chương trình OCOP đang tạo động lực mới cho kinh tế nông thôn, đưa những giá trị bản địa từng bước trở thành hàng hóa có thương hiệu và sức cạnh tranh trên thị trường. Qua chuẩn hóa sản phẩm, tổ chức lại sản xuất, phát triển vùng nguyên liệu, ứng dụng công nghệ và mở rộng kênh tiêu thụ, OCOP góp phần mở rộng không gian phát triển cho nông sản Đất Tổ.

Nông dân xã Yên Trị cẩn thận cắt từng quả bưởi Đại Đồng chín mọng.

Chuẩn hóa quy trình, xây dựng thương hiệu

Vùng đất Phú Thọ vốn có nhiều sản vật đặc trưng gắn với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu, làng nghề và tập quán sản xuất của từng vùng.

Thế nhưng trước đây, không ít sản phẩm chỉ được tiêu thụ trong phạm vi hẹp do sản xuất theo kinh nghiệm tự phát, quy mô nhỏ lẻ.

Người dân sở hữu sản phẩm tốt nhưng lại xa lạ với những khái niệm về tiêu chuẩn chất lượng, bao bì nhãn mác, bảo hộ thương hiệu, mã số mã vạch truy xuất nguồn gốc hay kỹ năng tiếp thị hiện đại.

Chương trình OCOP đã từng bước thay đổi cách làm đó.

Đằng sau những con số là sự dịch chuyển mạnh mẽ trong nếp nghĩ, cách làm của người sản xuất. Để một sản phẩm được Hội đồng đánh giá, phân hạng OCOP công nhận, các chủ thể phải từng bước hoàn thiện quy trình sản xuất, kiểm soát nguyên liệu, bảo đảm an toàn thực phẩm, đầu tư bao bì, nhãn hiệu, truy xuất nguồn gốc và xây dựng phương án tiêu thụ.

Từ chỗ “có gì bán nấy”, nhiều chủ thể đã quan tâm hơn đến nhu cầu thị trường và khả năng cạnh tranh của sản phẩm. Sản phẩm OCOP nhờ đó không còn là món hàng quê thuần túy, mà trở thành hàng hóa thương mại hóa cao, có đầy đủ thông tin pháp lý để người tiêu dùng an tâm nhận diện.

Số sao công nhận, logo nhãn hiệu, tem truy xuất trở thành “chìa khóa” giúp nông sản bước qua cánh cửa khắt khe của các chuỗi siêu thị, hệ thống bán lẻ hiện đại.

Công ty Cổ phần Ong Tam Đảo (Honeco) đang từng bước khẳng định vị thế doanh nghiệp tiên phong ứng dụng khoa học, công nghệ để nâng cao giá trị mật ong Việt Nam.

Cột mốc đáng tự hào diễn ra vào tháng 4/2026, khi 4 sản phẩm cao cấp của Công ty Cổ phần Ong Tam Đảo được Hội đồng OCOP Trung ương chính thức công nhận đạt chuẩn 5 sao, nâng tổng số sản phẩm OCOP 5 sao của tỉnh Phú Thọ lên con số 9.

Đây là bằng chứng chứng minh, khi nông sản địa phương được đầu tư bài bản, nâng tầm chất lượng và định vị thương hiệu chuyên nghiệp, cánh cửa thị trường toàn cầu sẽ hoàn toàn rộng mở.

Tuy nhiên, việc đạt được hạng sao không phải là điểm đến cuối cùng. Giá trị của sản phẩm OCOP chỉ được khẳng định khi sản phẩm giữ vững chất lượng, duy trì doanh số và tạo ra sinh kế lâu dài, ổn định cho cộng đồng.

Vì vậy, cùng với việc phát triển sản phẩm, Phú Thọ đặc biệt chú trọng xúc tiến thương mại, kết nối cung - cầu và mở rộng các kênh tiêu thụ.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, các sản phẩm OCOP tiêu biểu của tỉnh liên tục xuất hiện ấn tượng tại hàng loạt sự kiện lớn như: Hội chợ Mùa Xuân 2026 tổ chức ở Trung tâm Triển lãm Quốc gia; Hội chợ Hùng Vương nằm trong chuỗi Lễ hội Đền Hùng và Tuần Văn hóa - Du lịch Đất Tổ; Triển lãm Kinh tế biển xanh - Nông nghiệp và Môi trường bền vững tại Nghệ An.

Cùng với các kênh bán hàng truyền thống, sản phẩm được đưa lên sàn thương mại điện tử, mạng xã hội, qua đó mở rộng khả năng tiếp cận người tiêu dùng, giúp nông sản Phú Thọ vươn xa khắp mọi miền đất nước và nhiều thị trường quốc tế chủ lực.

Xanh hóa sản xuất, số hóa thị trường

Trường Foods đã từng bước hoàn thiện quy trình sản xuất theo hướng chuyên nghiệp.

Nếu thương hiệu là “chìa khóa” mở cửa thị trường, thì chuyển đổi số, ứng dụng khoa học công nghệ và phương thức sản xuất xanh là động lực giúp nông sản Phú Thọ vươn xa. Điều ghi nhận lớn nhất là Chương trình OCOP đã thúc đẩy các chủ thể nhìn nhận lại toàn bộ chuỗi giá trị của mình.

Trong tư duy nông nghiệp tuần hoàn hiện đại, phụ phẩm nông nghiệp không còn bị coi là rác thải. Việc tái chế phụ phẩm, tiết kiệm nguyên nhiên liệu, giảm thiểu khí thải, ưu tiên vật tư an toàn sinh học đang trở thành tiêu chuẩn bắt buộc.

Đó là nền tảng cốt lõi để xây dựng một nền nông nghiệp sinh thái, vừa gia tăng hiệu quả kinh tế vừa bảo vệ môi trường sinh thái.

Mặt khác, một sản phẩm OCOP đạt chuẩn còn phải gửi gắm được câu chuyện bản sắc văn hóa, thổ nhưỡng và trách nhiệm xã hội của nhà sản xuất.

Trong định hướng phát triển OCOP của tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2026-2030 xác định rõ trọng tâm: Đẩy mạnh phát triển sản phẩm chủ lực, đặc sản theo hướng hàng hóa tập trung; xây dựng chuỗi giá trị gắn với thị trường tiêu thụ bền vững; gắn kết OCOP với phát triển hợp tác xã, làng nghề truyền thống và du lịch nông thôn.

Trọng tâm chuyển đổi số đang mở ra những cơ hội chưa từng có. Thay vì phụ thuộc vào thương lái hay các kênh trung gian, chủ thể OCOP có thể trực tiếp giới thiệu hình ảnh nhà xưởng, vùng nguyên liệu, quy trình chế biến đến người mua thông qua các nền tảng mạng xã hội và sàn thương mại điện tử.

Mã QR, mã số, mã vạch, tem điện tử không chỉ giúp minh bạch hóa thông tin mà còn là công cụ hữu hiệu bảo vệ thương hiệu.

Khi thị hiếu người tiêu dùng ngày càng khắt khe về an toàn thực phẩm, năng lực truy xuất nguồn gốc chính là một phần giá trị cấu thành nên giá bán của sản phẩm.

Dù đạt được nhiều thành tựu, song hành trình đưa nông sản Đất Tổ vươn xa đang đối mặt với không ít khó khăn. Một bộ phận chủ thể vẫn còn yếu về vốn, năng lực quản trị, tư duy tiếp thị và kỹ năng phát triển thị trường.

Quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ khiến việc đáp ứng các đơn hàng lớn, liên tục cho các hệ thống siêu thị gặp nhiều khó khăn.

Chất lượng một số sản phẩm chưa thật sự đồng đều; liên kết vùng nguyên liệu chưa chặt chẽ; việc đăng ký bảo hộ sở hữu trí tuệ chưa tương xứng với tiềm năng thực tế.

Rào cản này đòi hỏi chương trình OCOP tiếp tục chuyển mạnh từ phát triển số lượng sang nâng cao chất lượng và giá trị.

Trong 6 tháng cuối năm 2026, Phú Thọ đặt mục tiêu chuẩn hóa, nâng hạng và phát triển mới từ 50 - 55 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên; trong đó ưu tiên các sản phẩm có tiềm năng nâng từ 3 sao lên 4 sao, 5 sao, đặc biệt là sản phẩm của các chủ thể tại địa bàn khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng an toàn khu.

Tỉnh cũng chú trọng hỗ trợ hạ tầng, máy móc, ứng dụng công nghệ cao và bảo hộ thương hiệu; đồng thời ưu tiên khôi phục, chuẩn hoá những sản phẩm làng nghề truyền thống có nguy cơ mai một.

Đồng chí Lê Thị Quỳnh - Phó Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh cho biết: “Các cấp Hội Nông dân sẽ tiếp tục tuyên truyền, hướng dẫn hội viên đổi mới tư duy sản xuất. Giai đoạn 2026-2030, tập trung phát triển OCOP theo hướng chất lượng, đa giá trị, thân thiện môi trường, gắn với chuyển đổi số toàn diện. Hội sẽ hỗ trợ nông dân thành lập các tổ hợp tác, hợp tác xã; kết nối tiêu thụ trên nền tảng số; thúc đẩy áp dụng các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, kinh tế tuần hoàn để tạo ra những sản phẩm có sức cạnh tranh vượt trội”.

OCOP có thể được xem như một “hộ chiếu” giúp nông sản Đất Tổ bước ra thị trường rộng lớn hơn. Nhưng để đi xa và đứng vững, nông sản Đất Tổ cần được nâng đỡ bằng vùng nguyên liệu quy chuẩn, chất lượng đồng nhất, thương hiệu uy tín và thị trường rộng mở.

Từ những sản vật bình dị của quê hương, nếu được tổ chức sản xuất bài bản, nông sản Phú Thọ hoàn toàn đủ sức khẳng định vị thế vững chắc, mang theo nét đẹp văn hóa Đất Tổ vươn tới những tầm cao mới.

Kỳ 3: Khát vọng làm giàu bền vững trên mảnh đất quê hương

Hương Giang - Hạnh Thúy