Xây dựng khu Tái định cư Xóm Rài đảm bảo an toàn, ổn định bền vững

Những ngôi nhà sàn cột bê tông kiên cố, lợp mái mới vững chãi đang dần mọc lên trên khu tái định cư tập trung xóm Rài, xã Mường Vang. Tiếng nói cười, tiếng máy móc xây dựng đã thay thế cho không khí hoang mang, lo sợ của những ngày tháng 9 năm 2024 kinh hoàng. Với sự vào cuộc quyết liệt, trách nhiệm của chính quyên các cấp và sự đồng thuận của người dân, một cuộc sống mới an toàn, ổn định đang dần hành thành.

Trở lại thời điểm tháng 9 năm 2024, cơn bão số 3 (Yagi) đã để lại một vết thương sâu sắc cho mảnh đất Mường Vang. Mưa lớn kéo dài đã biến quả đồi phía trên xóm Rài thành một “trái bom nổ chậm” khổng lồ. Ông Bùi Văn Thửi, Trưởng xóm Rài nhớ lại: "Các vết nứt dọc xuất hiện nối tiếp nhau, kéo dài gần một cây số trên đỉnh đồi. Nhiều khối trượt đã sụt lún sâu từ 2 đến 3 mét, tạo thành những bậc thang tử thần. Khối đất đá ước tính lên tới 1,5 triệu m³ có thể đổ ập xuống bất cứ lúc nào.

Vết trượt trên đỉnh núi xóm Rài vào trung tuần tháng 9 năm 2024

Thảm họa đã không còn là nguy cơ. Đất đá sạt lở đã vùi lấp 4 ngôi nhà, nhiều căn khác nứt toác, sụt lún móng. Các mạch nước ngầm trào lên mặt đất, biến nhiều khu vực thành bãi bùn nhão như muốn ập xuống. Tính mạng và tài sản của 111 hộ dân với 539 nhân khẩu bị đe dọa trực tiếp.

Các ngành, tổ chức hỗ trợ người dân xóm Rài bị ảnh hưởng của thiên tai

Trước tình hình đó, chính quyền địa đã phương khẩn trương cho di dời 66 hộ dân ra khỏi vùng nguy hiểm. Người dân tạm lánh tại nhà văn hóa, nhà người thân, thậm chí dựng lán tạm ngoài ruộng. Sự an toàn tính mạng được đặt lên hàng đầu, nhưng nỗi lo về tương lai, về nơi ăn chốn ở vẫn đè nặng lên từng mái nhà.

Chính quyền phối hợp đẩy nhanh tiến độ khu tái định cư xóm Rài

Trong bối cảnh đó, việc xây dựng một khu tái định cư (TĐC) an toàn, đồng bộ không chỉ là giải pháp tình thế mà còn là nhiệm vụ chính trị cấp bách. Một “chiến dịch thần tốc” đã được triển khai, nhiều vướng mắc được nắm bắt và giải quyết. Vị trí được chọn để xây dựng khu TĐC cách nơi sạt lở khoảng 300m. Đây là khu vực đất bằng phẳng, trước đây là đất canh tác của chính người dân xóm Rài.

Lựa chọn này được tính toán kỹ lưỡng, vừa đảm bảo an toàn tuyệt đối trước nguy cơ sạt lở, lũ lụt, vừa không quá xa nơi ở cũ, giúp bà con giữ được nếp sống, phong tục tập quán và thuận tiện cho việc di chuyển, sinh hoạt. Dự án có quy mô 131 lô đất ở (111 lô cho các hộ bị ảnh hưởng và 20 lô dự phòng), mỗi lô rộng khoảng 200m² trên tổng diện tích san nền gần 6ha. Tổng mức đầu tư lên tới 72,46 tỷ đồng, trong đó nguồn vốn Trung ương hỗ trợ 50 tỷ đồng.

Nhiều hộ dân đã xây dựng nhà trên khu tái định cư mới

Ban Quản lý dự án đã phối hợp với nhà thầu, tận dụng nguồn đất san lấp từ mỏ đất của dự án hồ Cánh Tạng gần đó, đẩy nhanh tiến độ thi công. Các hạng mục hạ tầng thiết yếu và đồng bộ được triển khai song song như: Đường giao thông nội khu, hệ thống kè chắn đất vững chãi, hệ thống thoát nước mưa, nước thải, đến hệ thống cấp nước sinh hoạt, đường điện, phòng cháy chữa cháy và các công trình phúc lợi khác.

Chỉ sau một thời gian ngắn, cùng với những nỗ lực không ngừng nghỉ của chính quyền và đơn vị thi công, khu TĐC đã được thành hình. Những con đường mới được rải nhựa phẳng lì, sạch đẹp, hệ thống điện nước đã sẵn sàng.

Ông Bùi Văn Thửi, Trưởng xóm Rài, không giấu được niềm vui: "Bà con phấn khởi lắm. Nỗi lo sợ đất đá vùi lấp đã không còn. Đã có khoảng 30 hộ dân bắt đầu xây dựng nhà cửa. Được Nhà nước hỗ trợ, chúng tôi bảo nhau xây dựng những ngôi nhà sàn cột bê tông chắc chắn, vừa giữ được bản sắc dân tộc, vừa đảm bảo an toàn lâu dài".

Sự hỗ trợ của Nhà nước là nguồn động viên to lớn. Bên cạnh việc được cấp đất, mỗi hộ trong diện di dời khẩn cấp đã nhận 30 triệu đồng từ Uỷ ban MTTQ tỉnh. Mới đây, UBND tỉnh tiếp tục có quyết định hỗ trợ thêm 30 triệu đồng/hộ, đang trong quá trình hoàn tất thủ tục giải ngân.

Dù số tiền hỗ trợ không thể bù đắp toàn bộ chi phí xây dựng một ngôi nhà mới trị giá hàng trăm triệu đồng, nhưng nó thể hiện sự quan tâm sâu sắc, là “vốn mồi” để người dân có thêm động lực và niềm tin xây dựng lại cuộc sống.

Khu tái định cư xóm Rài ở giữ cảnh đồng, cách khu vực sạt lở khoảng 300 mét

Thành công của dự án TĐC xóm Rài không chỉ là câu chuyện của một địa phương, mà còn phản ánh tầm nhìn chiến lược và cách tiếp cận mới trong công tác phòng chống thiên tai của tỉnh Phú Thọ (sau sáp nhập). Theo đồng chí Doãn Quang Hưng - Chủ tịch xã Mường Vang: Việc sáp nhập địa giới hành chính đã mang lại lợi thế lớn về quỹ đất, giúp chủ động hơn trong việc quy hoạch các khu dân cư an toàn, gắn với phát triển kinh tế - xã hội. Phương châm “4 tại chỗ” được triệt để, bộ máy chỉ huy phòng chống thiên tai được kiện toàn, các phương án ứng phó được rà soát cập nhật thường xuyên. Tỉnh đang ưu tiên nguồn lực để hoàn thiện các khu TĐC, đồng thời triển khai các giải pháp dài hạn hơn.

Dự án TĐC xóm Rài không chỉ giải quyết một vấn đề an sinh cấp bách mà còn kiến tạo một không gian sống bền vững, an toàn, nơi người dân có thể thực sự an cư để lạc nghiệp.

Lê Chung